1
00:06:56,207 --> 00:06:57,918
BALTASAR:
In l'annu di u nostru Signore...

2
00:06:58,126 --> 00:07:03,048
... Giudea, per quasi un seculu,
s'era stesu sottu à a maestria di Roma.

3
00:07:03,256 --> 00:07:05,926
In u settimu annu di u regnu
d'Augustus Caesar...

4
00:07:06,134 --> 00:07:08,595
... un decretu imperiale
hà urdinatu à ogni Ghjudeu ...

5
00:07:08,803 --> 00:07:11,264
... ognunu à vultà
à u so locu di nascita...

6
00:07:11,473 --> 00:07:13,808
... per esse cuntatu è tassatu.

7
00:07:14,434 --> 00:07:18,688
I modi cunvergenti di parechji di elli guidanu
à a so capitale, Ghjerusalemme...

8
00:07:18,897 --> 00:07:21,942
... u core turbulente di a so terra.

9
00:07:22,275 --> 00:07:25,695
A cità vechja era duminata
da a fortezza di Antonia...

10
00:07:25,904 --> 00:07:27,280
... a sede di u putere rumanu ...

11
00:07:27,489 --> 00:07:29,616
... è vicinu à u grande tempiu d'oru ...

12
00:07:29,866 --> 00:07:34,079
... u segnu esterno di
una fede interiore è imperitura.

13
00:07:35,455 --> 00:07:37,999
Ancu mentre ubbidìanu
a vulintà di Cesare...

14
00:07:38,208 --> 00:07:41,378
... u populu s'appiccava fieru
à u so patrimoniu anticu...

15
00:07:41,586 --> 00:07:44,589
... ricordendu sempre
a prumessa di i so prufeti...

16
00:07:44,839 --> 00:07:48,093
... chì un ghjornu ci saria
natu trà elli un redentore...

17
00:07:48,301 --> 00:07:52,639
... per purtàlli a salvezza
e libertà perfetta.

18
00:07:52,889 --> 00:07:54,724
[MURMURU]

19
00:08:02,399 --> 00:08:03,692
Sarete cuntatu à Hebron.

20
00:08:03,858 --> 00:08:04,901
-Nome ?
- Samuel.

21
00:08:05,068 --> 00:08:06,194
- Chì cità ?
- Ghjoppa.

22
00:08:06,403 --> 00:08:07,821
- Chì famiglia ?
- Michele.

23
00:08:08,029 --> 00:08:10,156
-Vai avanti. Vai avanti.
-Iè.

24
00:08:10,323 --> 00:08:11,783
-Nome ?
- Ghjiseppu.

25
00:08:11,950 --> 00:08:14,160
- Chì cità ?
-Nazaret.

26
00:08:14,327 --> 00:08:16,121
- Chì famiglia ?
-David di Betlemme.

27
00:08:16,287 --> 00:08:18,873
-E a donna ?
- A mo moglia.

28
00:08:19,082 --> 00:08:21,543
Vai avanti.
Sarete cuntatu à Betlemme.

29
00:08:22,752 --> 00:08:24,212
Vai, vai.

30
00:09:40,789 --> 00:09:42,499
[Bou mughjendu]

31
00:09:44,334 --> 00:09:46,336
[PIENTA DI BEBÉ]

32
00:10:06,189 --> 00:10:07,899
[PECURI BAAING]

33
00:11:33,610 --> 00:11:35,612
[TRUMPETS]

34
00:14:45,343 --> 00:14:46,844
Chì paese hè questu ?

35
00:14:47,095 --> 00:14:48,262
Nazareth.

36
00:14:49,055 --> 00:14:51,516
Avemu da ghjunghje in Ghjerusalemme
dumani sera.

37
00:15:11,077 --> 00:15:13,579
Ùn stai guardendu
i suldati, Ghjiseppu ?

38
00:15:13,871 --> 00:15:15,998
Avemu vistu i Rumani prima.

39
00:15:16,207 --> 00:15:17,333
Iè...

40
00:15:18,042 --> 00:15:20,503
...e li vedremu di novu.

41
00:15:24,132 --> 00:15:26,592
A mo tavola ùn hè micca finita.

42
00:15:26,801 --> 00:15:28,344
Induve hè u to figliolu ?

43
00:15:28,594 --> 00:15:32,849
- Si cammina in muntagna.
- Mm-hm.

44
00:15:33,307 --> 00:15:35,810
Trascura u so travagliu, Ghjiseppu.

45
00:15:36,269 --> 00:15:37,353
No.

46
00:15:38,312 --> 00:15:42,108
Una volta, l'aghju rimproveratu
scurdendu u so travagliu. Mi disse :

47
00:15:42,316 --> 00:15:44,986
"Devu esse nantu à l'affari di u mo babbu".

48
00:15:45,236 --> 00:15:47,738
Allora perchè ùn hè micca quì à travaglià ?

49
00:15:49,907 --> 00:15:51,409
Hè travagliatu.

50
00:16:38,539 --> 00:16:40,625
SEXU:
Trombetti di a legione !

51
00:16:41,250 --> 00:16:43,419
[TROMBETTA]

52
00:17:01,729 --> 00:17:03,397
Benvenutu, Messala.

53
00:17:03,814 --> 00:17:05,274
U cumandamentu hè u vostru.

54
00:17:05,608 --> 00:17:06,901
Grazie.

55
00:17:07,109 --> 00:17:10,571
Ti ringraziu per allivà mi.

56
00:17:19,664 --> 00:17:21,332
Drusus...

57
00:17:23,125 --> 00:17:27,672
...quandu eru picciottu, sunniau
di cumandà sta guarnigione.

58
00:17:30,007 --> 00:17:32,468
Avà a rota hè vultata.

59
00:17:32,843 --> 00:17:35,471
Sò in cumandamentu.

60
00:17:43,980 --> 00:17:45,982
OFFICIAL :
Attenzione !

61
00:17:47,650 --> 00:17:50,736
Aisle unu, faccia diritta!

62
00:17:52,113 --> 00:17:53,656
Avanti !

63
00:18:01,080 --> 00:18:03,165
Aghju scurdatu di u calore.

64
00:18:03,332 --> 00:18:05,501
S'ellu era solu u calore.

65
00:18:06,002 --> 00:18:09,255
Aghju campatu quì finu à l'età di 14 anni.
Ghjerusalemme era a mo casa.

66
00:18:09,463 --> 00:18:11,966
- U mo babbu era capu di...
- Iè, a so.

67
00:18:12,466 --> 00:18:16,220
U vostru babbu hè ben ricurdatu.
Bellu guvernatore.

68
00:18:16,387 --> 00:18:19,515
S'ellu ci pò esse una cosa cusì
in sta terra abbandonata.

69
00:18:21,434 --> 00:18:24,770
Sè vo vulete alzà, Sessu,
fà u difficiule.

70
00:18:25,688 --> 00:18:28,816
Aghju dumandatu di esse mandatu quì.

71
00:18:28,983 --> 00:18:32,194
Pensu chì truverete a ghjente cambiata
postu ch'è tù era zitellu.

72
00:18:32,528 --> 00:18:34,030
In chì modu ?

73
00:18:34,238 --> 00:18:38,451
Oh, ùn pagherà micca e so tasse,
un risentimentu irrazionale di Roma...

74
00:18:39,952 --> 00:18:42,038
Ùn ci hè nunda di novu in tuttu ciò.

75
00:18:42,455 --> 00:18:46,167
È dopu ci hè a religione. dicu
voi, sò ubriachi di religione.

76
00:18:46,375 --> 00:18:50,254
Franchianu e statue di i nostri dii,
ancu quelli di l'imperatore.

77
00:18:51,380 --> 00:18:52,715
Punisciali.

78
00:18:55,176 --> 00:18:56,927
Facemu.

79
00:18:57,553 --> 00:18:59,764
Quandu pudemu truvà elli.

80
00:19:01,223 --> 00:19:02,224
Truvate i capi.

81
00:19:02,475 --> 00:19:05,770
Oh, ùn sapete micca. Ùn ci hè nunda
pudete mette u to dettu.

82
00:19:06,020 --> 00:19:08,397
Vi dicu, ci sò forze strane
à u travagliu quì.

83
00:19:08,564 --> 00:19:10,066
Per esempiu,
stu affari "messia"...

84
00:19:10,274 --> 00:19:12,985
So. Ci era unu
preditu quandu era un zitellu.

85
00:19:13,194 --> 00:19:17,740
Un rè di i Ghjudei, chì li guidà
in una sorta di paradisu anti-romanu.

86
00:19:17,907 --> 00:19:19,867
Fa girari a testa.

87
00:19:20,034 --> 00:19:22,870
Ci hè un omu salvaticu
in u desertu chjamatu Ghjuvanni...

88
00:19:23,079 --> 00:19:25,081
... chì annega a ghjente in acqua.

89
00:19:25,247 --> 00:19:29,377
È un figliolu di carpentieru chì faci a magia
trucchi. "Miraculi" li chjamanu.

90
00:19:29,543 --> 00:19:31,921
C'è sempre un arruffatore
suscitando guai.

91
00:19:32,088 --> 00:19:34,298
Innò, nò, nò. Stu omu hè diversu.

92
00:19:34,590 --> 00:19:38,094
Ellu insegna chì Diu hè vicinu,
in ogni omu.

93
00:19:38,260 --> 00:19:39,595
[MESSALA SCOFFS]

94
00:19:40,304 --> 00:19:43,307
In realtà hè abbastanza prufonda,
un pocu di questu.

95
00:19:44,934 --> 00:19:47,269
Avete statu troppu luntanu da Roma.

96
00:19:47,436 --> 00:19:48,938
Torna, Sextus.

97
00:19:49,146 --> 00:19:51,607
Va à Capri.
Bagnate, riposate, stendu à u mare...

98
00:19:51,774 --> 00:19:54,944
... è scurdate di quessa
Diu hè in ogni omu.

99
00:19:55,277 --> 00:19:59,156
-Ci hè divinità solu in un omu.
-Iè a sò.

100
00:19:59,657 --> 00:20:01,909
L'imperatore hè dispiaciutu.

101
00:20:02,785 --> 00:20:06,122
Vulendu chì a Ghjudea sia diventata più
Pruvincia obbediente è disciplinata.

102
00:20:06,288 --> 00:20:09,542
M'hà urdinatu di ristabilisce l'ordine.
Intende di realizà i so desideri.

103
00:20:09,750 --> 00:20:14,296
Ma cumu ? Pudete rompe u craniu di un omu,
arrestalu, ghjittallu in un dungeon.

104
00:20:14,463 --> 00:20:17,675
Ma cumu cuntrullà ciò chì hè quì sopra?
Cumu cumbatte una idea?

105
00:20:17,925 --> 00:20:19,760
In particulare una nova idea.

106
00:20:23,639 --> 00:20:27,435
Ci hè un Ghjudeu fora.
Ci vole à vede u tribunu Messala.

107
00:20:28,477 --> 00:20:29,812
Pensu chì hà un nome.

108
00:20:30,062 --> 00:20:34,483
-Dice ch'ellu hè un principe, Judah Ben-Hur.
-Allora trattallu cum'è unu !

109
00:20:37,153 --> 00:20:39,155
Dite-lui che mi unirò a lui.

110
00:20:39,822 --> 00:20:41,657
Iè, tribunu.

111
00:20:42,158 --> 00:20:43,993
Centurione !

112
00:20:49,707 --> 00:20:52,835
Questu era u so paese
prima era u nostru.

113
00:20:53,335 --> 00:20:54,462
Ùn vi scurdate micca.

114
00:20:56,088 --> 00:20:57,798
Iè, tribunu.

115
00:21:01,343 --> 00:21:06,682
Assai sàviu. Questu hè Ben-Hur
l'omu più riccu di Ghjerusalemme.

116
00:21:06,849 --> 00:21:09,852
È u capu di unu
di e più grandi famiglie in Ghjudea.

117
00:21:10,102 --> 00:21:12,021
Eramu amici cum'è picciotti.

118
00:21:12,646 --> 00:21:14,732
Eramu cum'è fratelli.

119
00:21:16,734 --> 00:21:18,486
Sextus...

120
00:21:18,861 --> 00:21:22,198
... vi dumandate cumu cumbatte una idea.

121
00:21:22,364 --> 00:21:24,200
Ebbè, vi dicu cumu.

122
00:21:25,367 --> 00:21:27,703
Cù una altra idea.

123
00:22:06,200 --> 00:22:08,369
Aghju dettu ch'e aghju vultatu.

124
00:22:09,578 --> 00:22:11,747
Ùn aghju mai pensatu chì tù avissi.

125
00:22:13,290 --> 00:22:15,251
Sò tantu cuntentu.

126
00:22:17,586 --> 00:22:19,255
[TAMBI RIDE]

127
00:22:23,592 --> 00:22:25,302
- Fighjate à tè.
- Fighjate !

128
00:22:26,679 --> 00:22:29,098
Avete tornatu un tribunu.

129
00:22:29,431 --> 00:22:31,976
Quandu aghju intesu sta nutizia,
Aghju bevutu un brindisi per tè.

130
00:22:34,061 --> 00:22:36,021
Ne beremu un altru avà.

131
00:22:36,772 --> 00:22:38,774
- A to surella è a to mamma ?
- Stanu bè.

132
00:22:38,941 --> 00:22:41,902
Hanu parlatu di voi
dapoi ch'è no sapemu chì tù veni.

133
00:22:42,111 --> 00:22:43,445
- Tirzah hè maritatu ?
-Innò.

134
00:22:43,696 --> 00:22:46,448
I pretendenti vanu è vanu, ma ella sogna.

135
00:22:46,615 --> 00:22:49,118
Hè stata innamorata di tè
postu ch'ella avia 5 anni.

136
00:22:49,285 --> 00:22:51,453
Ùn possu aspittà di vedeli.

137
00:22:51,745 --> 00:22:54,206
Cacciate sempre sciacalli è leoni ?

138
00:22:54,415 --> 00:22:56,041
O avete diventatu troppu dignitu ?

139
00:22:56,208 --> 00:22:57,960
[TAMBI RIDATE]

140
00:23:14,226 --> 00:23:19,273
- Bas Eros, su Marte !
- Bas Eros, su Marte !

141
00:23:27,656 --> 00:23:29,283
MESSALA:
Induve si crucianu i travi ?

142
00:23:43,255 --> 00:23:45,132
BEN-HUR:
Bonu.

143
00:24:01,565 --> 00:24:02,983
[TAMBI RIDE]

144
00:24:03,150 --> 00:24:05,027
Dopu à tutti sti anni !

145
00:24:06,403 --> 00:24:07,988
Sempre vicinu.

146
00:24:08,197 --> 00:24:09,865
In ogni modu.

147
00:24:12,701 --> 00:24:14,203
Cusì sia.

148
00:24:16,205 --> 00:24:17,539
Eiu sò.

149
00:24:19,875 --> 00:24:22,378
Tu sì un rumanu, è eiu un ebreu...

150
00:24:23,796 --> 00:24:25,339
... a so vita chì avete salvatu una volta.

151
00:24:27,174 --> 00:24:29,093
U megliu chì aghju mai fattu.

152
00:24:33,931 --> 00:24:35,057
Ghjuda...

153
00:24:37,226 --> 00:24:39,728
... sarà assai difficiule
per guvernà quì.

154
00:24:39,937 --> 00:24:41,563
Aghju bisognu d'aiutu.

155
00:24:42,398 --> 00:24:44,692
U vostru aiutu. U vostru cunsigliu.

156
00:24:49,738 --> 00:24:52,199
- Vulete u mo cunsigliu ?
-Iè eiu.

157
00:24:53,951 --> 00:24:55,828
Ritirate e vostre legioni.

158
00:24:58,247 --> 00:24:59,748
Dacci a nostra libertà.

159
00:25:03,711 --> 00:25:06,547
Sfurtunatamente, l'imperatore
hè dedicatu à u so imperu.

160
00:25:06,755 --> 00:25:09,049
Hè particularmente amatu di Ghjudea.

161
00:25:09,341 --> 00:25:12,094
È a Ghjudea ùn ama micca l'imperatore.

162
00:25:12,261 --> 00:25:15,556
Ci hè qualcosa cusì tristu
cum'è l'amore micca ripartitu?

163
00:25:15,723 --> 00:25:17,349
[MESSALA RIGHE]

164
00:25:21,854 --> 00:25:23,105
I mo quartieri.

165
00:25:23,272 --> 00:25:25,441
Hmm. Un pocu curiosu.

166
00:25:25,649 --> 00:25:27,109
Micca sbriga.

167
00:25:27,359 --> 00:25:29,903
Austeru. Virtuosu.

168
00:25:30,612 --> 00:25:31,613
Rumanu.

169
00:25:35,951 --> 00:25:40,456
Aghju da esse u sicondu cumandante
à u novu guvernatore, Valerius Gratus.

170
00:25:40,873 --> 00:25:43,000
Hè ghjuntu in pochi ghjorni
cù duie legioni più.

171
00:25:45,586 --> 00:25:47,254
Allora i rumuri sò veri.

172
00:25:51,008 --> 00:25:53,469
L'imperatore ùn appruva micca
di i vostri paisani.

173
00:25:54,178 --> 00:25:57,639
Ci hè a rivolta in u ventu.
Serà schiacciatu.

174
00:26:02,811 --> 00:26:05,189
Ma voi è a vostra famiglia
ùn avè micca bisognu di preoccupazione.

175
00:26:05,481 --> 00:26:08,192
Sò u prossimu in autorità à u guvernatore,
è tù sì u mo amicu.

176
00:26:08,442 --> 00:26:11,445
- Sò ebreu.
-Ah, sì cum'è un rumanu !

177
00:26:11,653 --> 00:26:13,947
Chì avete in cumunu
cù u prublema di fà a rabbia?

178
00:26:14,114 --> 00:26:16,992
Rabble? Sò u mo populu.
Sò unu di elli.

179
00:26:17,159 --> 00:26:18,702
Siate sàviu, Ghjuda.

180
00:26:18,952 --> 00:26:22,998
Hè un mondu rumanu. Sè vo vulete
campà in ellu, duvete diventà parte di ellu.

181
00:26:23,999 --> 00:26:25,042
Avete cambiatu.

182
00:26:25,292 --> 00:26:28,796
Sò cresciutu. Aghju vistu u mondu
dapoi ch'e aghju lasciatu Ghjerusalemme.

183
00:26:29,004 --> 00:26:32,716
Aghju vistu Roma. Ùn hè micca un accidente
quellu picculu paesi nantu à u Tevere...

184
00:26:32,966 --> 00:26:34,676
... hè statu sceltu per guvernà u mondu.

185
00:26:34,927 --> 00:26:36,553
E vostre legioni.

186
00:26:38,222 --> 00:26:40,641
Ùn era micca solu e nostre legioni.

187
00:26:41,517 --> 00:26:45,354
Altri paesi anu armati,
belle armate. Sò, li aghju cummattutu.

188
00:26:45,521 --> 00:26:46,647
Oh, nò.

189
00:26:47,439 --> 00:26:52,027
Innò, hè u destinu chì ci hà sceltu
per civilizà u mondu. È avemu.

190
00:26:52,194 --> 00:26:55,239
E nostre strade è navi cunnetta
ogni angulu di a terra.

191
00:26:55,531 --> 00:26:58,951
Dirittu rumanu, architettura, literatura
sò a gloria di a razza umana.

192
00:26:59,159 --> 00:27:01,537
Credu in u futuru di u mo populu.

193
00:27:02,246 --> 00:27:05,457
Certu chì fate.
È pudete aiutà.

194
00:27:06,875 --> 00:27:08,377
Cumu?

195
00:27:09,211 --> 00:27:10,504
Sì un aristocraticu.

196
00:27:10,712 --> 00:27:14,049
U nome di a vostra famiglia hè onoratu.
Siete un principe trà u vostru populu.

197
00:27:14,216 --> 00:27:16,885
Sì riccu è putente.
A vostra reputazione hè inossidabile.

198
00:27:17,094 --> 00:27:19,596
Ascolterebbero se tu
hà parlatu contru à a rivolta.

199
00:27:19,847 --> 00:27:23,183
Persuade u vostru populu chì
a so resistenza à Roma hè stupidu.

200
00:27:23,392 --> 00:27:25,727
Hè peghju chè stupidu, futile !

201
00:27:25,978 --> 00:27:29,481
Perchè pò finisce solu in un modu,
estinzione per u vostru populu !

202
00:27:35,112 --> 00:27:37,990
Sò contru à a viulenza.
Tuttu u mondu sapi questu.

203
00:27:38,198 --> 00:27:40,784
Aghju parlatu contru.
Faraghju cusì di novu.

204
00:27:41,034 --> 00:27:42,411
Allora simu d'accordu !

205
00:27:44,121 --> 00:27:46,582
Avà, quandu possu vene
per vede a vostra famiglia?

206
00:27:48,417 --> 00:27:51,378
-Aviamu speratu dumane.
-Bene.

207
00:27:53,714 --> 00:27:55,299
È avà per u nostru brindisi.

208
00:27:58,385 --> 00:28:00,429
Hè vinu terribili, per via.

209
00:28:01,221 --> 00:28:03,557
Hè soprattuttu fermentatu
per l'armata rumana.

210
00:28:03,724 --> 00:28:04,892
[MESSALA RIGHE]

211
00:28:05,058 --> 00:28:07,269
Sò assai crudeli cù i vostri cunquistatori.

212
00:28:12,149 --> 00:28:14,276
Hè un mondu insane.

213
00:28:15,777 --> 00:28:18,280
Ma in questu ci hè una sanità:

214
00:28:18,947 --> 00:28:21,408
A lealtà di i vechji amichi.

215
00:28:23,535 --> 00:28:26,079
Ghjuda, duvemu crede in l'altru.

216
00:28:26,830 --> 00:28:28,540
Beie per quessa?

217
00:28:32,794 --> 00:28:34,463
Cù tuttu u mo core.

218
00:28:54,274 --> 00:28:56,985
Eccu, u locu ch'e aghju ricurdatu.

219
00:28:57,569 --> 00:28:59,988
U tribunale induve avemu ghjucatu
à cambià a guardia.

220
00:29:00,155 --> 00:29:04,368
U tettu duv'è no ghjittavamu ciottoli
à a ghjente in a strada è poi piatta.

221
00:29:04,660 --> 00:29:07,996
-Eramu furfanti, nò ?
- Innò, erate boni picciotti.

222
00:29:08,205 --> 00:29:10,290
Averaghju quellu tempu di novu.

223
00:29:10,499 --> 00:29:12,960
È quì hè. Nunda hè cambiatu.

224
00:29:13,168 --> 00:29:14,628
Fora di a funtana.

225
00:29:14,836 --> 00:29:19,007
-U vechju pozzu s'asciucava, vi ricordate ?
- Subitu, ogni veranu.

226
00:29:19,800 --> 00:29:23,971
Una nova funtana è una nova Tirzah.
Avete crisciutu.

227
00:29:25,514 --> 00:29:27,724
- Ùn hè micca cambiatu, o mamma ?
-Innò?

228
00:29:28,016 --> 00:29:32,521
Di sicuru chì hà. Era un zitellu
quand'ellu ci lasciò, avà hè un omu.

229
00:29:32,688 --> 00:29:35,023
Cù grandi rispunsabilità.

230
00:29:36,316 --> 00:29:37,401
Venite.

231
00:29:38,485 --> 00:29:41,905
L'imperatore custruisce è custruisce,
turnendu u mattone in marmura.

232
00:29:42,155 --> 00:29:45,117
Oh, mi sò guasi scurdatu.
Vi aghju purtatu questu.

233
00:29:49,621 --> 00:29:53,250
Ùn aghju mai vistu nunda
cum'è questu prima. Hè bellu!

234
00:29:53,500 --> 00:29:56,503
- Hè rumanu ?
-Hè libianu. Eru quì l'annu passatu.

235
00:29:56,712 --> 00:29:58,213
Una campagna tremenda.

236
00:29:58,422 --> 00:30:01,883
I nostri armati si scontranu nantu à a costa.
Dopu dui ghjorni di cumbattimentu, fughjenu.

237
00:30:02,134 --> 00:30:05,345
Avemu marchjatu nantu à a so capitale.
Cità ​​barbarica, ma affascinante.

238
00:30:05,554 --> 00:30:07,389
O era, finu à chì l'avemu distruttu.

239
00:30:09,725 --> 00:30:11,435
Avà ùn hè più chè cendra.

240
00:30:13,770 --> 00:30:16,023
Ti stancu di storie di suldati.

241
00:30:16,898 --> 00:30:20,152
Venite cun mè, ci hè qualcosa
Vogliu mustrà vi.

242
00:30:21,236 --> 00:30:22,279
Grazie per questu.

243
00:30:22,529 --> 00:30:26,450
Aghju sceltu u rigalu ghjustu per voi.
Hè una spilla per una donna.

244
00:30:42,257 --> 00:30:43,717
BEN-HUR:
Chì ne pensate ?

245
00:30:45,260 --> 00:30:46,803
MESSALA:
Magnificu.

246
00:30:50,766 --> 00:30:52,309
Hè arabu.

247
00:30:52,601 --> 00:30:55,937
Pensu chì hà l'aspettu di a razza.
L'aghju criatu.

248
00:30:56,438 --> 00:30:57,814
Lasciami pruvà à qualchì volta.

249
00:30:58,065 --> 00:31:00,567
Ogni volta chì ti piace. Hè u vostru.

250
00:31:03,820 --> 00:31:05,614
Vulete dì chì mi darete questu?

251
00:31:06,281 --> 00:31:07,949
Oh, Ghjuda.

252
00:31:09,826 --> 00:31:13,789
Sò bè. Si va
per esse cum'è i tempi vechji, a so.

253
00:31:21,129 --> 00:31:22,798
Ghjuda, dimmi, avete...

254
00:31:23,465 --> 00:31:24,966
... pensate à ciò chì aghju dettu ?

255
00:31:25,133 --> 00:31:27,844
Iè. Parlava cù un numeru
di ghjente digià.

256
00:31:28,095 --> 00:31:30,806
Parlate contr'à a viulenza,
contr'à incidenti.

257
00:31:31,014 --> 00:31:32,849
A maiò parte di l'omi sò d'accordu cun mè.

258
00:31:33,141 --> 00:31:35,102
A maiò parte ? Micca tutti ?

259
00:31:35,811 --> 00:31:38,647
- Innò, micca tutti.
- Quale ùn hè micca d'accordu ?

260
00:31:39,940 --> 00:31:42,818
Ebbè, i risentiti, l'impazienti.

261
00:31:42,984 --> 00:31:44,027
Quale sò?

262
00:31:47,322 --> 00:31:50,283
Iè, Ghjuda. Quale sò?

263
00:31:57,332 --> 00:32:00,168
Vogliu mantene a vostra amicizia
se diventessi un informatore ?

264
00:32:00,377 --> 00:32:02,546
Dì i nomi di i criminali
ùn hè micca infurmatu.

265
00:32:02,796 --> 00:32:05,632
Ùn sò micca criminali, Messala.
Sò patriotti.

266
00:32:05,841 --> 00:32:07,342
Patrioti?!

267
00:32:13,056 --> 00:32:14,558
Ghjuda.

268
00:32:15,016 --> 00:32:19,146
Lasciami spiegà qualcosa.
Qualcosa chì pudete micca sapè.

269
00:32:20,063 --> 00:32:24,526
L'imperatore ci guarda.
À questu mumentu, fighja l'Oriente.

270
00:32:24,860 --> 00:32:27,696
Questa hè a mo grande opportunità,
è ancu u vostru.

271
00:32:27,863 --> 00:32:30,365
Se porto l'ordine quì,
Puderaghju ogni postu chì vogliu.

272
00:32:30,574 --> 00:32:33,869
Risuscitarete cun mè, prumessu.
E sapete induve pò finisce ?

273
00:32:34,077 --> 00:32:37,080
Roma ! Iè, forse à u latu
di Cesare stessu.

274
00:32:37,330 --> 00:32:40,041
Vogliu dì. Pò succede
è questu hè u mumentu.

275
00:32:40,208 --> 00:32:42,002
I ghjuru, questu hè u tempu.

276
00:32:42,210 --> 00:32:46,047
L'imperatore ci guarda, ghjudicà
noi. Tuttu ciò chì aghju da fà hè di serve ellu.

277
00:32:46,214 --> 00:32:49,718
È tuttu ciò chì avete bisognu di fà
mi aiuta à serve lu.

278
00:32:51,720 --> 00:32:55,557
- Parlate cum'è s'ellu fussi Diu.
- Hè Diu. U solu Diu.

279
00:32:55,724 --> 00:32:59,811
Hè u putere,
veru putere nantu à a terra, micca ...

280
00:33:01,396 --> 00:33:02,898
Micca chì.

281
00:33:05,233 --> 00:33:06,735
Aiutami, Ghjuda.

282
00:33:08,945 --> 00:33:11,907
faria qualcosa
per tè, Messala...

283
00:33:12,699 --> 00:33:15,410
... salvu tradisce u mo propiu populu.

284
00:33:15,744 --> 00:33:20,248
In nome di tutti i dii, chì fà
a vita di uni pochi di Ghjudei significa per voi?

285
00:33:23,543 --> 00:33:27,923
Se ùn possu micca cunvince, hè cusì
Ùn significa micca chì vi aiuteraghju à uccidili.

286
00:33:29,925 --> 00:33:33,637
Inoltre, duvete
capisci questu, Messala.

287
00:33:33,887 --> 00:33:36,598
Credu in u passatu
è u futuru di u mo populu.

288
00:33:36,765 --> 00:33:39,434
Futuru ? Siete un populu cunquistatu.

289
00:33:41,478 --> 00:33:45,232
Pudete cunquistà a terra.
Pudete tumbà a ghjente.

290
00:33:45,440 --> 00:33:47,609
Ma questu ùn hè micca a fine.
Ci risusciteremu di novu.

291
00:33:47,984 --> 00:33:52,072
Vive di sogni morti.
Vive nantu à i miti di u passatu.

292
00:33:52,280 --> 00:33:54,616
A gloria di Salomone hè andata.
Pensate chì tornerà?

293
00:33:54,908 --> 00:33:57,786
Joshua ùn risuscitarà più
per salvà voi nè David.

294
00:33:58,078 --> 00:34:01,957
Ci hè solu una realità in
u mondu oghje. Fighjate à l'Occidenti.

295
00:34:02,165 --> 00:34:03,583
Ùn siate micca stupidu ! Fighjate à Roma !

296
00:34:03,792 --> 00:34:05,794
Megliu un stupidu
chè un traditore o un assassinu.

297
00:34:06,002 --> 00:34:08,797
- Sò un suldatu.
-Chi ammazza per Roma è Roma hè u male.

298
00:34:09,005 --> 00:34:11,967
- Vi avvistu...
- Innò ! Vi avvistu.

299
00:34:12,175 --> 00:34:13,969
Roma hè un affrontu à Diu.

300
00:34:14,135 --> 00:34:17,514
Roma stranguleghja u mo populu
è u mo paese, tutta a terra !

301
00:34:17,806 --> 00:34:19,182
Ma micca per sempre.

302
00:34:19,432 --> 00:34:23,144
È vi dicu, u ghjornu chì Roma casca
ci sarà un gridu di libertà...

303
00:34:23,395 --> 00:34:26,147
... cum'è u mondu
ùn hà mai intesu prima.

304
00:34:32,487 --> 00:34:33,947
Ghjuda.

305
00:34:35,156 --> 00:34:39,119
O m'aiuti o mi opponi.
Ùn avete micca altra scelta.

306
00:34:39,911 --> 00:34:42,455
O site per mè o contru à mè.

307
00:34:47,836 --> 00:34:50,171
S'ellu hè a scelta ...

308
00:34:51,464 --> 00:34:53,508
... allora sò contru à tè.

309
00:35:21,202 --> 00:35:22,579
Ci sò.

310
00:35:24,247 --> 00:35:25,749
Induve hè Messala ?

311
00:35:27,667 --> 00:35:29,377
- Induve hè...?
- Hè andatu.

312
00:35:30,045 --> 00:35:31,379
Andatu?

313
00:35:32,547 --> 00:35:34,382
- Ma perchè ?
- Ùn pudia stà.

314
00:35:34,591 --> 00:35:38,053
-Chi hè successu?
-Un novu tribunu deve avè parechje duveri.

315
00:35:38,261 --> 00:35:41,056
Venite. Andemu à cena.

316
00:35:55,278 --> 00:35:58,239
Benedettu sì, o Signore, u nostru Diu,
rè di u mondu...

317
00:35:58,490 --> 00:36:00,909
... chì ci porta à noi
pane da a terra.

318
00:36:07,415 --> 00:36:09,918
Ùn u verremu mai più, Tirzah.

319
00:36:13,546 --> 00:36:16,633
Mi vulia aduprà
per tradisce u nostru populu.

320
00:36:20,428 --> 00:36:21,763
Ghjuda.

321
00:36:35,694 --> 00:36:37,779
[MURMURU]

322
00:36:37,946 --> 00:36:39,948
[CAMEL BAYING]

323
00:37:06,141 --> 00:37:09,602
-Maestru, a caravana d'Antiochia.
- Iè, Amrah, aghju vistu.

324
00:37:10,645 --> 00:37:12,313
Simonide.

325
00:37:13,940 --> 00:37:16,025
-Benvenuti.
- Ghjuda.

326
00:37:16,192 --> 00:37:18,778
- Oh, benvenutu a casa.
- Maestru.

327
00:37:18,987 --> 00:37:21,573
Simonide hà purtatu rigali, cum'è di solitu.

328
00:37:21,781 --> 00:37:24,617
Ambra è giada per mè.
Seta per Tirzah.

329
00:37:24,826 --> 00:37:26,661
È per u maestru, u vinu ibericu.

330
00:37:26,870 --> 00:37:29,831
Senza parlà di u megliu rigalu di tutti,
a vostra prisenza.

331
00:37:29,998 --> 00:37:33,835
Fate l'onore di u vostru servitore.
Aghju purtatu ancu una bona nutizia da Antiochia.

332
00:37:34,002 --> 00:37:36,629
-Caravane da Petra.
- Sò tutti ghjunti.

333
00:37:36,838 --> 00:37:38,631
-Bene.
- Eccu a cuntabilità.

334
00:37:38,840 --> 00:37:40,175
È a Numidia ?

335
00:37:40,383 --> 00:37:44,012
A strada di u cummerciu hè a nostra,
garantita da un trattatu cù u rè.

336
00:37:44,596 --> 00:37:46,848
Una volta à l'annu,
portate a vostra contabilità.

337
00:37:47,015 --> 00:37:49,851
È una volta à l'annu,
Mi ritrovu più riccu.

338
00:37:50,351 --> 00:37:52,979
Iè, ma u mo più grande tesoru
hè u mo steward.

339
00:37:53,313 --> 00:37:55,815
SIMONIDE:
A mo vita appartene à a Casa di Hur.

340
00:37:56,024 --> 00:37:59,360
Nunda altru ùn esiste per mè,
eccettu a mo figliola.

341
00:37:59,694 --> 00:38:03,364
- Deve esse una ghjovana donna ormai.
-Iè, è a vostra pruprietà.

342
00:38:03,531 --> 00:38:05,533
Hè nata
a figliola di u to schiavu.

343
00:38:05,742 --> 00:38:09,370
Quandu t'aghju ereditatu,
Aghju ereditatu un amicu, micca un schiavu.

344
00:38:09,537 --> 00:38:13,249
Eppuru, Esther hè venuta cun mè da
Antiochia per u vostru permessu di marità.

345
00:38:13,541 --> 00:38:17,212
Hè cuncessu. Ti vogghiu
a gioia di parechji nipoti.

346
00:38:17,420 --> 00:38:20,840
SIMONIDE:
S'ellu hè a vulintà di u Signore, mi rallegraraghju.

347
00:38:55,250 --> 00:38:58,378
Cù u vostru permessu,
Esther vole parlà à u so maestru.

348
00:39:16,312 --> 00:39:18,606
Avete ansia di marità, Esther ?

349
00:39:20,942 --> 00:39:22,902
Hè u desideriu di u mo babbu.

350
00:39:25,947 --> 00:39:28,116
U vostru maritu serà furtunatu.

351
00:39:29,826 --> 00:39:31,286
Chì ghjè u so nome ?

352
00:39:32,120 --> 00:39:34,289
David, figliolu di Mathias.

353
00:39:34,455 --> 00:39:36,124
BEN-HUR:
Di chì casa ?

354
00:39:36,833 --> 00:39:39,502
- U so propiu, maestru.
- Hè un omu liberu.

355
00:39:41,379 --> 00:39:42,589
Dimmi di più nantu à ellu.

356
00:39:44,549 --> 00:39:46,301
L'aghju vistu solu una volta.

357
00:39:46,509 --> 00:39:48,636
Hè un mercante,
ben pensatu in Antiochia.

358
00:39:49,053 --> 00:39:51,347
Pagherà per a libertà di Esther.

359
00:39:51,806 --> 00:39:55,476
A so libertà serà
u mo rigalu di matrimoniu à Esther.

360
00:39:59,397 --> 00:40:01,608
Sii generoso, maestru.

361
00:40:07,697 --> 00:40:09,824
Amate stu omu ?

362
00:40:14,537 --> 00:40:16,497
Ampararaghju à amallu.

363
00:40:34,766 --> 00:40:36,726
Avete u mo permessu di marità.

364
00:40:37,602 --> 00:40:39,979
Beremu à a vostra felicità.

365
00:40:41,022 --> 00:40:43,441
È un ritornu sicuru à Antiochia.

366
00:41:08,424 --> 00:41:10,093
BEN-HUR:
t'aghju disturbatu.

367
00:41:10,760 --> 00:41:11,886
No.

368
00:41:12,512 --> 00:41:14,138
Chì pensava ?

369
00:41:15,223 --> 00:41:17,475
mi diceva addiu...

370
00:41:18,184 --> 00:41:19,769
... à sta cità ...

371
00:41:20,645 --> 00:41:22,397
... è sta casa.

372
00:41:26,818 --> 00:41:30,697
Ùn site micca spessu quì.
Chì ne ricurdate?

373
00:41:31,990 --> 00:41:34,534
U mo babbu qualchì volta mi portava quì...

374
00:41:34,909 --> 00:41:36,411
...quandu era chjucu.

375
00:41:38,246 --> 00:41:41,582
Era una casa
induve eru sempre felice.

376
00:41:44,419 --> 00:41:46,045
Fora una volta.

377
00:41:47,463 --> 00:41:50,341
Quandu tù è u to amicu,
u zitellu rumanu...

378
00:41:50,842 --> 00:41:52,635
-Messala.
-Iè.

379
00:41:53,553 --> 00:41:55,555
Eri andatu à caccia...

380
00:41:56,848 --> 00:41:59,475
... è t'anu purtatu in casa feritu.

381
00:42:01,436 --> 00:42:03,938
Aghju toccu a to faccia
mentre stai là...

382
00:42:08,484 --> 00:42:12,363
... è pricava à Diu,
"Ùn lasciate micca more stu zitellu".

383
00:42:15,950 --> 00:42:20,496
Sentu cumu l'avete dettu.
Gentile, cum'è tù dici avà.

384
00:42:22,498 --> 00:42:23,583
Iè, maestru.

385
00:42:23,833 --> 00:42:27,253
Maestru ?
Perchè, vi aghju datu a vostra libertà.

386
00:42:29,297 --> 00:42:33,259
Hè stranu. A pena ùn mi sentu schiavu.

387
00:42:38,806 --> 00:42:40,099
È avà...

388
00:42:41,684 --> 00:42:43,478
... guasi mi sentu liberu.

389
00:42:45,772 --> 00:42:49,567
Sapete, in i vechji, i tempi sapienti
di Salomone...

390
00:42:49,817 --> 00:42:51,903
... s'ellu ci era trà i so schiavi ...

391
00:42:52,111 --> 00:42:54,906
... una zitella chì li pieni l'ochji ...

392
00:42:55,573 --> 00:42:58,242
... puderia sceglie ella
da u restu...

393
00:42:59,410 --> 00:43:00,995
...e portala da ellu.

394
00:43:01,746 --> 00:43:04,123
Sapienti ghjorni di Salomone.

395
00:43:05,666 --> 00:43:07,293
Diversi ghjorni.

396
00:43:10,338 --> 00:43:11,839
È longu fà.

397
00:43:20,848 --> 00:43:23,392
S'è tù ùn fussi una sposa...

398
00:43:24,310 --> 00:43:26,687
...Ti deve basgià addiu.

399
00:43:29,607 --> 00:43:31,526
S'e ùn fussi una sposa...

400
00:43:32,110 --> 00:43:34,654
... ùn ci saria micca addiu
da dì.

401
00:43:47,959 --> 00:43:49,794
U vostru anellu schiavu.

402
00:43:53,297 --> 00:43:55,049
Scambiu ghjustu.

403
00:43:56,717 --> 00:43:59,929
Libertà à tè. L'anellu per mè.

404
00:44:00,346 --> 00:44:02,056
A purterete?

405
00:44:09,647 --> 00:44:12,275
Finu à scuntrà a donna
ti maritari?

406
00:44:19,699 --> 00:44:21,117
Sin'à tandu.

407
00:45:14,295 --> 00:45:16,380
[DRUMMING]

408
00:45:33,940 --> 00:45:36,025
[TROMBETTA]

409
00:45:55,586 --> 00:45:57,588
I dii favuriscenu u mo signore Gratus.

410
00:45:57,797 --> 00:46:01,050
S'ellu hè u piacè di u guvernatore,
a corona di l'uffiziu.

411
00:46:01,467 --> 00:46:02,969
Grazie, tribunu.

412
00:46:05,513 --> 00:46:07,515
Ùn vecu nisuna delegazione di a cità.

413
00:46:07,723 --> 00:46:09,892
- Ùn ci ne sarà unu, sgiò.
-Innò?

414
00:46:10,184 --> 00:46:12,478
L'accolta di Ghjerusalemme ùn serà micca
esse un caldu.

415
00:46:12,687 --> 00:46:15,481
Ma mi prumessu, u mo signore,
serà un tranquillu.

416
00:46:16,190 --> 00:46:17,692
Andemu avanti.

417
00:46:55,896 --> 00:46:57,273
[I FIGLI chì gridanu]

418
00:47:20,629 --> 00:47:22,173
Ci hè Messala.

419
00:47:33,517 --> 00:47:35,186
T'hà vistu, Ghjuda.

420
00:48:04,799 --> 00:48:06,300
U novu guvernatore.

421
00:48:13,182 --> 00:48:14,600
[GASPS]

422
00:48:15,643 --> 00:48:17,311
[I CAVALLI NEIGS]

423
00:48:19,188 --> 00:48:20,898
[A DONNA URLA]

424
00:48:21,065 --> 00:48:22,149
[CHATTERING]

425
00:48:22,316 --> 00:48:23,651
UFFICIALE 1:
Stà daretu !

426
00:48:25,736 --> 00:48:28,155
- Stà daretu.
-Lassù. Tù, venite !

427
00:48:28,447 --> 00:48:30,324
OFFICIAL 2:
Duvia esse i Ghjudei !

428
00:48:36,664 --> 00:48:39,458
OFFICIAL 3: Apertura in u nome
di l'imperatore divinu!

429
00:48:50,010 --> 00:48:53,722
Ghjuda ! Tirzah! Chi hè què?
Chì hè accadutu ?

430
00:48:53,931 --> 00:48:55,850
OFFICIAL 4:
Aprite in nome di Roma !

431
00:48:56,016 --> 00:48:59,145
- Fighjulava i Rumani...
-Una tile hè cascata è chjappà u guvernatore.

432
00:48:59,353 --> 00:49:01,522
- Ùn era micca a mo culpa.
- Ùn a crederanu micca.

433
00:49:01,730 --> 00:49:05,359
Ella ùn hà da dì nunda.
Avete intesu? Tirzah, ùn dì nunda.

434
00:49:05,860 --> 00:49:07,653
OMU:
Aprite e porte !

435
00:49:13,909 --> 00:49:15,369
Parlaraghju cun elli.

436
00:49:16,120 --> 00:49:18,497
UFFICIALE 1 : Arrestalu !
- Aspetta. Lasciami dì ciò chì hè accadutu.

437
00:49:18,747 --> 00:49:21,000
UFFICIALE 2: Tene quelle donne.
BEN-HUR : Ùn elli !

438
00:49:21,208 --> 00:49:23,294
- Ghjuda !
BEN-HUR: Era un accidente.

439
00:49:25,379 --> 00:49:28,966
Lasciami dì ciò chì hè accadutu.
Era un accidente.

440
00:49:29,216 --> 00:49:32,720
- Questu hè l'omu, sgiò. L'avemu vistu.
- Era un accidente.

441
00:49:33,971 --> 00:49:35,306
- Incidente ?
- U ghjuru.

442
00:49:35,514 --> 00:49:38,809
Aghju messu a manu nantu à a cornice.
Una tile era solta. Hè cedutu.

443
00:49:39,018 --> 00:49:40,895
Pigliatelu. Pigliate tutti.

444
00:49:41,061 --> 00:49:44,315
MIRIAM : Dice a verità !
- Era mè ! Lasciateli andà !

445
00:49:44,482 --> 00:49:45,524
MIRIAM:
Ghjuda !

446
00:49:45,691 --> 00:49:47,693
CENTURION:
Attenzione !

447
00:49:52,490 --> 00:49:53,824
BEN-HUR:
Messala.

448
00:50:02,416 --> 00:50:05,002
In nome di Diu,
dì li hè un sbagliu.

449
00:50:05,211 --> 00:50:08,297
Aghju appughjatu nantu à a tella,
è s'hè lampatu.

450
00:50:11,926 --> 00:50:14,178
Era un accidente.

451
00:50:23,437 --> 00:50:26,690
Lasciateli andà !
Ùn avianu nunda à fà !

452
00:50:26,941 --> 00:50:29,235
MIRIAM : Messala !
TIRZAH: Messala.

453
00:50:32,363 --> 00:50:33,822
Lasciate andà i servitori.

454
00:50:34,031 --> 00:50:36,700
Lasciateli andà. Ritorna à i vostri ranghi.

455
00:51:36,552 --> 00:51:37,928
[I CAVALLI NEIGS]

456
00:52:06,123 --> 00:52:08,667
- Venite.
- Induve ?

457
00:52:09,543 --> 00:52:10,586
Tirus.

458
00:52:12,421 --> 00:52:13,881
Tirus ?

459
00:52:15,883 --> 00:52:17,676
Ùn aghju avutu micca prucessu.

460
00:52:18,344 --> 00:52:21,221
Sò da more in e galere
senza mancu un prucessu?

461
00:52:21,430 --> 00:52:24,141
Ùn ci hè micca verità in a carica!
Nisuna parolla di verità!

462
00:52:24,391 --> 00:52:27,645
Aspetta. A mo mamma, a mo surella.
Chì li hè accadutu ?

463
00:52:27,853 --> 00:52:29,355
Attaccà e so mani.

464
00:52:31,899 --> 00:52:35,569
-Almenu dimmi s'elli sò salvu.
- Ùn possu dì nunda.

465
00:52:36,570 --> 00:52:38,238
[GRUNTI]

466
00:52:54,463 --> 00:52:56,131
[BEN-HUR GASPS]

467
00:53:06,350 --> 00:53:07,893
OFFICIAL :
Amparate. Mantene in muvimentu.

468
00:53:11,355 --> 00:53:12,606
[GASPS]

469
00:53:17,152 --> 00:53:19,071
[L'UFFICIARI URELLA]

470
00:53:23,117 --> 00:53:24,368
Carceriere !

471
00:53:25,828 --> 00:53:28,038
OFFICIAL :
Guardià, culà !

472
00:53:28,539 --> 00:53:30,416
Su e scale!

473
00:53:30,791 --> 00:53:31,917
Carceriere !

474
00:53:33,794 --> 00:53:34,920
Carceriere !

475
00:53:37,047 --> 00:53:38,382
À diritta.

476
00:54:11,415 --> 00:54:13,083
[PANTING]

477
00:54:27,306 --> 00:54:28,932
[Urmendu]

478
00:54:32,686 --> 00:54:34,938
MESSALA : Aspetta !
BEN-HUR: Mandateli fora.

479
00:54:37,441 --> 00:54:38,525
Mandateli fora.

480
00:54:39,985 --> 00:54:41,653
Pudete andà.

481
00:54:44,448 --> 00:54:45,574
Vai !

482
00:54:50,496 --> 00:54:51,580
A porta.

483
00:55:00,297 --> 00:55:02,508
Induve sò a mo mamma è a surella ?

484
00:55:14,353 --> 00:55:15,395
Induve sò ?

485
00:55:18,607 --> 00:55:20,818
Quì, ind'è sti muri.

486
00:55:22,027 --> 00:55:24,571
U guvernatore si riprende.
Ùn mureranu micca.

487
00:55:26,865 --> 00:55:28,867
Di sicuru, seranu cundannati.

488
00:55:32,496 --> 00:55:36,124
Hè pussibule, Messala ?

489
00:55:37,501 --> 00:55:40,462
Hè pussibule
pudete fà questu per noi?

490
00:55:40,671 --> 00:55:43,423
À e persone chì avete cunnisciutu?
Una famiglia chì avete amatu?

491
00:55:44,550 --> 00:55:46,260
Li lascià andà.

492
00:55:46,426 --> 00:55:48,929
Duvete.
Li lascerete cun piacè!

493
00:55:49,096 --> 00:55:50,848
Messala !

494
00:55:53,559 --> 00:55:56,687
Ùn aghju micca pruvatu à tumbà u guvernatore.
Ùn sò micca pazza. Ùn sò micca un assassinu !

495
00:55:56,895 --> 00:55:58,564
Sò chì ùn site micca.

496
00:56:00,023 --> 00:56:01,817
Sai?

497
00:56:05,863 --> 00:56:07,072
Tu sì u male.

498
00:56:07,531 --> 00:56:10,033
Innò, Ghjuda, ùn sò micca male.

499
00:56:10,784 --> 00:56:12,494
Vuliu u vostru aiutu.

500
00:56:13,287 --> 00:56:15,163
Avà l'avete datu à mè.

501
00:56:15,998 --> 00:56:19,293
Facendu stu esempiu di voi,
I scoraggià u tradimentu.

502
00:56:19,543 --> 00:56:23,505
Cundannendu senza esitazione
un vechju amicu, aghju da teme.

503
00:56:26,216 --> 00:56:28,302
Ma micca a mo famiglia.

504
00:56:29,720 --> 00:56:31,430
Lasciateli andà.

505
00:56:32,014 --> 00:56:33,056
Per piacè.

506
00:56:35,517 --> 00:56:37,978
-Messala, ti pregu.
- Pregu ?!

507
00:56:41,106 --> 00:56:43,233
Ùn t’aghju pricatu ?

508
00:56:48,572 --> 00:56:51,408
Avete sceltu questu.
Ùn ci hè più nunda à dì.

509
00:56:52,326 --> 00:56:54,536
Uccidimi, è a to mamma
è a surella morirà oghje...

510
00:56:54,745 --> 00:56:57,080
... inchiodatu à croci davanti à voi !

511
00:56:59,082 --> 00:57:00,834
Vai, Ghjuda.

512
00:57:01,919 --> 00:57:03,170
ammazzami !

513
00:57:07,341 --> 00:57:08,926
[GRUNTI]

514
00:57:16,099 --> 00:57:18,393
Chì Diu mi dà vendetta.

515
00:57:18,602 --> 00:57:22,439
Pregheraghju cusì
tu campà finu à ch'e tornu.

516
00:57:23,440 --> 00:57:24,483
Ritorna ?

517
00:57:30,030 --> 00:57:31,156
Pigliatelu.

518
00:58:07,943 --> 00:58:10,445
OFFICIAL :
Sentinelle, salutu.

519
00:58:11,321 --> 00:58:13,115
U tribunu vi vede avà.

520
00:58:44,563 --> 00:58:48,191
Tribune, sò steward
di a Casa di Hur.

521
00:58:49,568 --> 00:58:50,986
Mi ricordu di tè.

522
00:58:51,236 --> 00:58:55,073
Eramu in strada per Antiochia
quandu avemu intesu ciò chì era accadutu.

523
00:58:55,323 --> 00:58:59,077
Judah Ben-Hur ùn pudia micca fà
sta cosa. L'avete cunnisciutu, tribunu.

524
00:58:59,286 --> 00:59:00,871
Megliu chè tè.

525
00:59:01,121 --> 00:59:05,584
Allora ùn deve esse micca dubbitu
a vostra mente, a carica hè senza fundamentu.

526
00:59:05,959 --> 00:59:08,045
I prigiuneri sò stati cundannati.

527
00:59:08,462 --> 00:59:10,505
- Cundannatu ?
- Ma ùn ci hè micca verità.

528
00:59:10,714 --> 00:59:14,217
Ùn ci hè mai statu una minaccia contru
u guvernatore in a mente di Ghjuda.

529
00:59:14,468 --> 00:59:17,220
Di sicuru duvete sapè
ùn avissi mai fattu questu.

530
00:59:17,471 --> 00:59:19,723
In u vostru core, duvete sapè.

531
00:59:25,062 --> 00:59:26,229
Dr noi noi.

532
00:59:31,193 --> 00:59:34,529
Questu omu era megliu esse tenutu quì
finu à avè u tempu di dumandà ellu.

533
01:00:30,210 --> 01:00:31,378
DECURION:
Tenite !

534
01:01:08,331 --> 01:01:10,417
[SEGATURA]

535
01:01:27,475 --> 01:01:29,227
DECURION:
Acqua per i suldati.

536
01:01:29,603 --> 01:01:31,354
I suldati prima !

537
01:01:34,107 --> 01:01:36,860
Alluntanate da quellu pozzu !
Nisuna acqua per elli !

538
01:01:37,360 --> 01:01:39,946
Alluntanateli da quellu pozzu !
Eccu, voi!

539
01:01:40,197 --> 01:01:43,033
Vai, tu ! Acqua per i cavalli !

540
01:01:47,037 --> 01:01:49,915
OMU : Acqua. Acqua.
DECURION : Prima i suldati !

541
01:01:58,757 --> 01:01:59,883
Quì.

542
01:02:22,822 --> 01:02:23,949
Aspetta.

543
01:02:24,950 --> 01:02:26,660
Nisuna acqua per ellu.

544
01:02:43,176 --> 01:02:44,928
[Gegnu]

545
01:02:48,598 --> 01:02:50,058
Diu...

546
01:02:50,809 --> 01:02:52,769
...aiutatemi.

547
01:03:46,656 --> 01:03:49,534
Tu ! Aghju dettu micca acqua per ellu !

548
01:04:23,943 --> 01:04:25,987
Va bè, nantu à i vostri pedi, tutti voi !

549
01:04:26,279 --> 01:04:27,614
Metteli nantu à i so pedi !

550
01:04:28,782 --> 01:04:30,867
Torna in fila, cane !

551
01:04:43,922 --> 01:04:45,340
À i vostri pedi !

552
01:04:45,715 --> 01:04:47,175
Fateli andà !

553
01:04:50,303 --> 01:04:53,723
Voi quì, torna à u vostru locu !
Torna à u vostru locu !

554
01:04:56,810 --> 01:04:58,812
Avanti, cani !

555
01:06:03,960 --> 01:06:06,504
In pochi minuti, a barca di u cunsule
venerà à fiancu.

556
01:06:06,713 --> 01:06:08,590
Siate pronti à alzà i remi.

557
01:06:14,804 --> 01:06:17,682
HORTATOR:
Alzate i remi !

558
01:06:20,143 --> 01:06:22,312
Giù i remi !

559
01:06:25,398 --> 01:06:27,233
[TROMBETTA]

560
01:06:40,747 --> 01:06:42,499
U novu cumandante, Quintus Arrius.

561
01:07:02,936 --> 01:07:05,772
-Quanti rematori ?
- Dui centu, cunsul.

562
01:07:05,980 --> 01:07:08,816
-E i rilievi ?
- Di 30, ogni ora.

563
01:07:32,715 --> 01:07:34,717
[Omu chì tosse]

564
01:07:43,726 --> 01:07:46,896
Stu omu hè malatu. Sustituisci lu.

565
01:07:47,146 --> 01:07:49,274
- Cambia lu.
- Giustu, signore.

566
01:07:55,154 --> 01:07:58,866
-Stu omu t’hà datu prublemi ?
- Hè insubordinatu, console.

567
01:07:59,158 --> 01:08:01,119
Chì fermarà.

568
01:08:25,268 --> 01:08:27,312
Chì serviziu avete vistu ?

569
01:08:29,272 --> 01:08:30,690
Quarantunu.

570
01:08:31,524 --> 01:08:34,902
Un mese menu un ghjornu in questa nave.

571
01:08:35,570 --> 01:08:39,324
Mantene un contu esatta.
È prima ?

572
01:08:39,532 --> 01:08:43,036
Trè anni in altre navi.

573
01:08:44,537 --> 01:08:46,414
Trè anni.

574
01:08:56,716 --> 01:08:58,551
[BEN-HUR urla]

575
01:09:07,685 --> 01:09:10,146
Avete u spiritu di ritruvà ...

576
01:09:10,772 --> 01:09:13,066
...ma u bonu sensu di cuntrullà lu.

577
01:09:16,527 --> 01:09:20,323
I to ochji sò pieni d'odiu, 41.

578
01:09:20,740 --> 01:09:24,911
Hè bè. L'odiu mantene un omu vivu.

579
01:09:25,244 --> 01:09:27,080
Li dà forza.

580
01:09:29,123 --> 01:09:30,833
Avà, ascoltami, tutti voi.

581
01:09:31,167 --> 01:09:38,007
Siete tutti omi cundannati.
Vi mantenemu in vita per serve sta nave.

582
01:09:40,426 --> 01:09:42,428
Allora remate bè...

583
01:09:43,262 --> 01:09:44,931
... è campà.

584
01:09:53,439 --> 01:09:56,192
- Nave pronta, consule.
- Batti i remi.

585
01:09:56,442 --> 01:10:00,071
HORTATOR:
Batti i remi !

586
01:10:20,550 --> 01:10:22,802
Sapete chì una flotta
di galere macedoni...

587
01:10:22,969 --> 01:10:25,805
... hà saccheghjatu u cummerciu rumanu.

588
01:10:26,389 --> 01:10:29,308
L'imperatore ci hà onoratu
cù u compitu...

589
01:10:29,559 --> 01:10:32,186
... di circà è di distruggerli.

590
01:11:04,010 --> 01:11:05,845
Velocità di battaglia, hortator.

591
01:11:08,097 --> 01:11:10,433
Velocità di battaglia!

592
01:11:41,005 --> 01:11:42,215
A velocità d'attaccu.

593
01:11:42,715 --> 01:11:44,509
HORTATOR:
A velocità d'attaccu!

594
01:12:11,118 --> 01:12:13,079
[OMI TOSSI]

595
01:12:24,882 --> 01:12:26,092
Velocità di ramming.

596
01:12:27,385 --> 01:12:28,928
Velocità di ramming!

597
01:12:32,890 --> 01:12:34,016
[Tosse]

598
01:13:22,148 --> 01:13:23,482
[Gegnu]

599
01:13:24,942 --> 01:13:26,068
[GASPS]

600
01:13:28,571 --> 01:13:29,864
[Urla]

601
01:13:31,657 --> 01:13:33,242
[GASPS]

602
01:13:36,996 --> 01:13:38,164
[Gegnu]

603
01:13:43,085 --> 01:13:44,128
Restu.

604
01:13:44,921 --> 01:13:46,505
HORTATOR:
Ferma !

605
01:13:47,590 --> 01:13:48,925
Riposa !

606
01:13:49,133 --> 01:13:50,927
[Tossendu è ansanti]

607
01:14:25,878 --> 01:14:27,880
[HORTATORE DUMMINANTE VICINO]

608
01:14:52,071 --> 01:14:53,239
Perchè site quì ?

609
01:14:53,489 --> 01:14:56,951
Mi hè statu urdinatu di raportà à voi
durante u mo sollievu.

610
01:14:59,078 --> 01:15:00,746
Oh, sì.

611
01:15:01,247 --> 01:15:02,915
m'era scurdatu.

612
01:15:09,213 --> 01:15:11,382
Tu avissi pussutu tumbà mè
cum'è aghju stesu quì.

613
01:15:11,590 --> 01:15:13,759
Sì un omu cundannatu.
Perchè ùn avete micca?

614
01:15:14,385 --> 01:15:16,387
Ùn sò micca prontu à more.

615
01:15:16,762 --> 01:15:18,723
Chì pensate chì vi salverà ?

616
01:15:19,181 --> 01:15:21,559
U Diu di i mo babbi.

617
01:15:21,851 --> 01:15:25,104
Hmm. U vostru Diu vi hà abbandunatu.

618
01:15:25,271 --> 01:15:28,524
Ùn hà più putere
chè l'imaghjini chì pregu.

619
01:15:28,733 --> 01:15:32,570
I mo dii ùn mi aiutanu micca.
U vostru Diu ùn vi aiuterà.

620
01:15:32,778 --> 01:15:34,238
Puderaghju.

621
01:15:34,697 --> 01:15:37,616
Ti interessa, 417

622
01:15:39,702 --> 01:15:41,787
Possu vede chì si faci.

623
01:15:43,080 --> 01:15:46,250
Sò un omu di lotta di professione,
è in i mo mumenti di piacè...

624
01:15:46,459 --> 01:15:49,253
... mi diverte à furmà omi di cummattimentu.

625
01:15:49,462 --> 01:15:52,590
Aghju alcuni di i migliori gladiatori
e carri in Roma.

626
01:15:52,798 --> 01:15:55,009
Vulete diventà unu di elli?

627
01:15:55,426 --> 01:15:57,386
Per more cum'è u vostru schiavu?

628
01:15:57,803 --> 01:16:00,139
Hè megliu chè campà in catene
sottu à sti ponti.

629
01:16:00,765 --> 01:16:02,808
Ùn seraghju micca quì per sempre.

630
01:16:04,185 --> 01:16:05,227
Innò?

631
01:16:09,648 --> 01:16:12,151
Chì faria si scappassi ?

632
01:16:13,652 --> 01:16:17,448
Dui persone sò stati cundannati cun mè,
mamma è surella...

633
01:16:17,656 --> 01:16:19,909
... bench'elli eranu innocenti.
Ùn mi riposu micca...

634
01:16:20,117 --> 01:16:21,952
Ùn dite micca chì site innocente.

635
01:16:22,161 --> 01:16:25,456
-Faria bè à dì dinò ?
-Innò.

636
01:16:26,165 --> 01:16:30,795
Cunsiderate a mo offerta cun cura. Vulete
mai scappà mentre simu vittoriosi.

637
01:16:31,003 --> 01:16:35,174
S'è no simu, vi affunderete
cù sta nave, incatenata à u to remo.

638
01:16:35,549 --> 01:16:38,344
Ùn possu micca crede chì
Diu m'hà lasciatu campà questi trè anni...

639
01:16:38,594 --> 01:16:40,346
... more incatenatu à un remo.

640
01:16:40,554 --> 01:16:44,183
Hè una fede strana, ostinata
tu teni...

641
01:16:44,350 --> 01:16:47,269
... per crede chì
l'esistenza hà un scopu.

642
01:16:47,478 --> 01:16:51,690
Un omu sanu averia amparatu
per perde assai prima di questu.

643
01:16:51,857 --> 01:16:53,359
Cume avete.

644
01:16:54,193 --> 01:16:56,195
Chì l'hà cacciatu fora di voi?

645
01:16:57,696 --> 01:17:00,366
Torna à u to remo, 41.

646
01:17:16,882 --> 01:17:18,968
Cunsul, nemicu avvistatu.

647
01:17:20,052 --> 01:17:22,513
Segnale à a flotta.
Preparate per a battaglia.

648
01:17:29,395 --> 01:17:32,189
OFFICIAL :
Tuttu u sguardu à i posti di battaglia.

649
01:17:36,986 --> 01:17:39,280
OFFICIAL 1: Stand by to load.
OFFICIAL 2: Preparate à u focu.

650
01:17:39,488 --> 01:17:40,906
Prestu, prestu !

651
01:17:43,409 --> 01:17:46,203
Affrettatevi cù quella resina.
Prendi un po' di più munizioni.

652
01:17:51,750 --> 01:17:53,919
HORTATOR:
Alzate i remi !

653
01:17:55,129 --> 01:17:57,506
Giù i remi !

654
01:17:57,840 --> 01:17:59,675
OFFICIAL :
Vogatori a catena!

655
01:18:21,780 --> 01:18:23,073
Guardia.

656
01:18:25,743 --> 01:18:27,244
Sblocca 41.

657
01:18:27,703 --> 01:18:29,914
Innò ! Ùn vogliu micca more !

658
01:18:30,122 --> 01:18:31,916
Ùn vogliu micca more !

659
01:19:02,404 --> 01:19:05,574
41, perchè hà fattu questu?

660
01:19:06,325 --> 01:19:07,785
Ùn a sò micca.

661
01:19:10,496 --> 01:19:13,499
Una volta, un omu m'hà aiutatu.

662
01:19:14,458 --> 01:19:16,502
Ùn sapia perchè allora.

663
01:19:17,962 --> 01:19:21,257
HORTATOR:
Velocità normale!

664
01:19:57,376 --> 01:19:59,628
Numeru 1, fiamma.

665
01:20:00,754 --> 01:20:02,840
- U focu.
UFFICIALE : U focu !

666
01:20:14,476 --> 01:20:15,519
ARRIUS:
U focu !

667
01:20:16,186 --> 01:20:17,229
OFFICIAL :
U focu !

668
01:20:23,027 --> 01:20:24,903
Mantene a retirazzione à u cumandamentu.

669
01:20:26,405 --> 01:20:29,199
Alzate i remi ! Alzate !

670
01:20:29,575 --> 01:20:31,410
Ritirate !

671
01:20:33,996 --> 01:20:35,080
Steersman, ghjustu.

672
01:20:42,880 --> 01:20:44,590
HORTATOR:
Stende i remi !

673
01:20:46,300 --> 01:20:48,260
ARRIUS : U focu !
UFFICIALE : U focu !

674
01:20:54,558 --> 01:20:55,893
OFFICIAL :
U focu !

675
01:21:09,031 --> 01:21:10,574
UFFICIALE 1 : Attenti !
UFFICIALE 2 : U focu !

676
01:21:10,783 --> 01:21:12,242
ARRIUS:
U focu !

677
01:21:27,216 --> 01:21:31,261
Steersman, ram course ! Ordine quì sottu!
Velocità di ramming!

678
01:21:31,470 --> 01:21:32,638
Velocità di ramming!

679
01:21:44,108 --> 01:21:46,652
OFFICIAL :
Console, barge in rotta di ramming.

680
01:21:54,243 --> 01:21:57,871
Avemu da esse rammed !
Avemu da esse rammed !

681
01:21:58,080 --> 01:21:59,957
[I VAMIGHI U RIMUDANU]

682
01:22:11,093 --> 01:22:12,177
[FRUTTE CRESCATE]

683
01:22:26,275 --> 01:22:27,317
[Urla]

684
01:22:45,043 --> 01:22:46,670
[Urla]

685
01:24:35,445 --> 01:24:37,155
[Urla]

686
01:26:52,958 --> 01:26:54,376
Perchè m'avete salvatu ?

687
01:26:57,170 --> 01:26:59,715
Perchè m'avete liberatu ?

688
01:27:20,402 --> 01:27:22,946
Chì ghjè u vostru nome, 417

689
01:27:25,198 --> 01:27:26,783
Ghjuda Ben-Hur.

690
01:27:27,784 --> 01:27:29,703
Judah Ben-Hur...

691
01:27:31,329 --> 01:27:32,664
... lasciami more.

692
01:27:35,917 --> 01:27:39,212
Vi mantenemu in vita per serve sta nave.

693
01:27:39,629 --> 01:27:41,173
Rema bè è campà.

694
01:27:57,147 --> 01:27:58,440
ARRIUS:
A vela hè quadrata ?

695
01:28:00,442 --> 01:28:02,360
Ùn possu micca dì.

696
01:28:03,820 --> 01:28:06,364
Megliu per noi dui s'ellu hè u nemicu.

697
01:28:07,783 --> 01:28:08,867
A mo morte.

698
01:28:09,451 --> 01:28:11,161
A vostra libertà.

699
01:28:15,832 --> 01:28:17,959
Hè una vela rumana.

700
01:28:47,739 --> 01:28:49,199
OFFICIAL :
Face in daretu!

701
01:28:49,407 --> 01:28:53,411
Benvenutu, console.
Avemu rinunciatu ogni speranza per voi.

702
01:28:56,832 --> 01:28:57,999
Acqua.

703
01:29:02,420 --> 01:29:04,422
A flotta, tutta persa ?

704
01:29:04,673 --> 01:29:06,299
Cinque galere.

705
01:29:06,925 --> 01:29:10,262
-E a battaglia ?
- A battaglia hè stata vinta.

706
01:29:10,595 --> 01:29:12,013
Avete una vittoria.

707
01:29:13,014 --> 01:29:15,600
ARRIUS : Era una vittoria ?
CAPITANU : Cumpletu.

708
01:29:34,327 --> 01:29:36,580
In u so bramosu di salvà voi...

709
01:29:36,830 --> 01:29:40,458
... u vostru Diu hà ancu salvatu
a flotta rumana.

710
01:30:14,951 --> 01:30:17,579
Salute Arrius !

711
01:30:17,787 --> 01:30:19,497
SOCIETÀ:
Salute Arrius !

712
01:30:20,123 --> 01:30:22,250
OFFICIAL :
Remi dritti !

713
01:30:23,168 --> 01:30:24,794
[TAMBURATA D'ORTATORI]

714
01:30:46,232 --> 01:30:48,443
[BANDA RIPRODUANTE MUSICA TRIUMFANTE]

715
01:31:04,876 --> 01:31:06,378
[FOLLA ACCULTA]

716
01:33:07,290 --> 01:33:09,167
[MUSICA E ACLAUGAMENTI FERMI]

717
01:33:15,673 --> 01:33:20,178
Avete sbulicatu i mari
di un grande periculu, Quintus Arrius.

718
01:33:21,096 --> 01:33:24,557
Stu bastone di vittoria
hè statu vintu nobilmente.

719
01:33:26,684 --> 01:33:28,353
[CROWD CHEERS]

720
01:33:32,357 --> 01:33:35,360
Stu omu chì cavalca accantu à voi, quale hè ?

721
01:33:35,819 --> 01:33:38,863
L'omu chì m'hà salvatu, imperatore divinu,
per vultà è vi serve.

722
01:33:39,114 --> 01:33:41,157
Hè tuttu ciò chì sapete di ellu?

723
01:33:43,618 --> 01:33:48,373
No. Hè statu accusatu di un attaccu
nantu à u guvernatore di Ghjudea.

724
01:33:48,623 --> 01:33:50,500
Ma era innocente.

725
01:33:50,708 --> 01:33:53,503
Se no, ci hè una strana
incongruenza in questu omu ...

726
01:33:53,711 --> 01:33:58,133
... chì prova à tumbà u mo guvernatore,
ma salva a vita di u mo consulu.

727
01:33:59,092 --> 01:34:02,053
Venite dumane. Ne parlemu.

728
01:34:02,846 --> 01:34:04,222
[CROWD CHEERS]

729
01:34:07,559 --> 01:34:09,394
[BANDA RIPRODUANTE MUSICA TRIUMFANTE]

730
01:34:31,749 --> 01:34:34,669
Avemu tutte l'infurmazioni
nantu à questu omu...

731
01:34:34,878 --> 01:34:37,338
... un omu di una certa influenza
in u so paese.

732
01:34:37,714 --> 01:34:41,885
U so attaccu à u nostru guvernatore hè unu
nantu à u sinatu è u populu di Roma.

733
01:34:42,093 --> 01:34:44,929
Sò cunvinta chì
un tali attaccu ùn era destinatu.

734
01:34:45,388 --> 01:34:48,766
Consule, permette di cuntinuà.

735
01:34:49,934 --> 01:34:52,395
Permettemu di esse generosi.

736
01:34:53,605 --> 01:34:56,858
Cum'è una ricumpensa per voi
per a vostra grande vittoria...

737
01:34:57,192 --> 01:34:59,777
... noi ùn li manderemu
torna à e galere.

738
01:34:59,944 --> 01:35:04,282
Vi damu u vostru schiavu
per fà cun ellu cum'è ti piace.

739
01:35:05,450 --> 01:35:07,744
Tale hè a vuluntà di u Senatu...

740
01:35:08,578 --> 01:35:10,538
... è u populu di Roma.

741
01:35:11,789 --> 01:35:13,625
[MUSICA UPBEAT RIPRODUZIONE]

742
01:35:14,083 --> 01:35:16,044
[FEMME ULIENDU]

743
01:36:10,556 --> 01:36:12,558
[BANDA RIPRODUTA MUSICA SOFT]

744
01:36:31,202 --> 01:36:33,454
Pocu tempu fà, sò tornatu in Roma...

745
01:36:33,705 --> 01:36:36,457
... cù un ghjovanu
chì avia salvatu a mo vita.

746
01:36:36,708 --> 01:36:39,877
Tutti u cunnosci cum'è
u megliu auriga di Roma.

747
01:36:40,086 --> 01:36:43,047
Cinque volte, hè guidatu
i mo cavalli à a vittoria.

748
01:36:43,214 --> 01:36:45,216
[ACLAVAZIONI E APPLICAZIONI]

749
01:36:49,929 --> 01:36:54,600
U cunnoscu cum'è quellu chì stà
in u locu di u figliolu persu.

750
01:36:55,643 --> 01:36:58,354
Aghju l'amore è l'orgogliu
in i successi di un figliolu ...

751
01:36:58,771 --> 01:37:00,940
... chì aghju pensatu
Ùn avissi mai avutu più.

752
01:37:02,400 --> 01:37:04,402
[MURMURU]

753
01:37:06,404 --> 01:37:08,573
Nunda puderia fà più forte
u ligame trà noi...

754
01:37:08,740 --> 01:37:11,284
...ma sta sera vogliu
per sparte cun voi tutti.

755
01:37:12,452 --> 01:37:16,414
I formalità di l'adopzione
sò stati cumpletati.

756
01:37:16,622 --> 01:37:19,792
U ghjovanu Arrius hè avà
u portatore legale di u mo nome ...

757
01:37:20,001 --> 01:37:22,253
... è l'eredi di a mo pruprietà.

758
01:37:22,420 --> 01:37:24,255
[MURMURI DI FOLLA]

759
01:37:26,883 --> 01:37:29,260
Stu anellu di i mo antenati...

760
01:37:29,886 --> 01:37:31,929
... avissi andatu à u mo figliolu.

761
01:37:33,264 --> 01:37:35,933
Allora avà hè u vostru.

762
01:37:56,954 --> 01:38:01,709
Hè un destinu stranu chì
m'hà purtatu à una nova vita ...

763
01:38:02,502 --> 01:38:04,128
... una casa ...

764
01:38:05,046 --> 01:38:06,547
... un babbu novu.

765
01:38:08,049 --> 01:38:10,176
M'hà purtatu quì.

766
01:38:10,843 --> 01:38:12,845
Pò mi porta via.

767
01:38:13,638 --> 01:38:15,473
Ma induve possu esse ...

768
01:38:15,681 --> 01:38:19,852
... pruvà sempre à portà stu anellu
cum'è un figliolu d'Arriu.

769
01:38:20,436 --> 01:38:23,523
Cù gratitudine è affettu ...

770
01:38:24,816 --> 01:38:26,150
... è cun onore.

771
01:38:30,738 --> 01:38:32,615
[FOLLA ACCULTA]

772
01:38:37,328 --> 01:38:39,330
[MUSICA SOFT RESUME]

773
01:38:43,501 --> 01:38:44,794
Vi prisintu u mo figliolu.

774
01:38:44,961 --> 01:38:48,256
U mo vechju amicu Ponziu Pilatu,
ghjovanu Arrius.

775
01:38:48,506 --> 01:38:51,676
Prima di vene in sta cità,
i mo cavalli vincenu sempre.

776
01:38:51,884 --> 01:38:53,886
Cavalli magnifici, estremamente veloci.

777
01:38:54,095 --> 01:38:56,389
Iè, ma micca abbastanza veloce
per scunfighjate.

778
01:38:56,597 --> 01:38:59,058
-Dì mi, venite da Ghjudea ?
- Iè, signore.

779
01:38:59,267 --> 01:39:02,061
Aghju intesu chì u clima
hè difficiule di campà.

780
01:39:02,270 --> 01:39:04,188
Micca per i Ghjudei.

781
01:39:04,355 --> 01:39:06,107
[TUTTI CHUCKLE]

782
01:39:07,859 --> 01:39:11,195
Hè una prospettiva terribile.
Sò da esse fattu guvernatore.

783
01:39:11,404 --> 01:39:13,197
- Di Ghjudea ?
-Iè.

784
01:39:13,364 --> 01:39:14,866
Aghju dumandatu Alessandria.

785
01:39:15,032 --> 01:39:17,910
Ma pare u desertu
hà bisognu di i mo talenti particulari.

786
01:39:18,119 --> 01:39:21,205
I scorpioni è i santi prufeti
ùn pò andà senza mè.

787
01:39:21,414 --> 01:39:24,876
Pone a polvera di Ghjudea,
almenu per sta sera.

788
01:39:25,126 --> 01:39:26,794
Capre è Ghjehova.

789
01:39:26,961 --> 01:39:28,588
[ARRIUS RIGAZZA]

790
01:39:46,063 --> 01:39:47,440
Ti ne vai.

791
01:39:50,610 --> 01:39:52,111
Devu.

792
01:39:53,529 --> 01:39:55,948
Hè un viaghju chì ùn ti possu micca impedisce.

793
01:39:57,533 --> 01:40:01,954
I vostri ochji ùn anu mai lasciatu tuttu
sti mesi. Puderaghju ricunnosce u dolore.

794
01:40:02,163 --> 01:40:05,917
Ma sempre, u mo cunsigliu hè di aspittà.

795
01:40:06,125 --> 01:40:08,586
Gratus hè da esse rimpiazzatu.

796
01:40:08,836 --> 01:40:12,048
U guvernatore và
à Ponziu Pilatu.

797
01:40:15,843 --> 01:40:16,969
Quandu ?

798
01:40:17,470 --> 01:40:18,930
Assai prestu.

799
01:40:19,555 --> 01:40:21,807
Hè assai à u nostru scopu.

800
01:40:22,975 --> 01:40:27,605
Nunda hè à u scopu se, quandu
Ritornu in Ghjudea, vengu troppu tardi.

801
01:40:30,775 --> 01:40:34,987
Hè u pensamentu chì hà punitu
mè ogni mumentu chì aghju passatu quì.

802
01:40:41,953 --> 01:40:44,288
Roma ti rivederà ?

803
01:40:51,379 --> 01:40:54,966
Eccu una parte di a mo vita
ch’ai fattu per mè.

804
01:40:56,509 --> 01:40:58,344
Mi ne ricurdaraghju.

805
01:41:01,597 --> 01:41:05,977
Quellu chì sò i dii, piglianu
pocu interessu in a speranza di un vechju.

806
01:41:06,894 --> 01:41:08,312
Hanu u so modu.

807
01:42:49,163 --> 01:42:50,665
Perdona mi.

808
01:42:51,040 --> 01:42:53,250
Sì un stranieru quì.

809
01:42:54,502 --> 01:42:56,921
Saresti di Nazareth ?

810
01:42:59,173 --> 01:43:00,591
Perchè dumandu?

811
01:43:01,050 --> 01:43:02,093
Aghju pensatu...

812
01:43:03,719 --> 01:43:06,013
...pudete esse quellu ...

813
01:43:08,015 --> 01:43:11,602
Quellu chì sò tornatu
da u mo paese à truvà.

814
01:43:15,564 --> 01:43:18,025
Avìa circa a vostra età.

815
01:43:19,193 --> 01:43:21,112
WHO?

816
01:43:23,739 --> 01:43:25,574
Quandu l'aghju trovu...

817
01:43:26,951 --> 01:43:28,494
... l'aghju da cunnosce.

818
01:43:33,833 --> 01:43:37,211
Oh, ma perdonami.
Sò Baltasar d'Alessandria.

819
01:43:37,461 --> 01:43:39,296
Sò l'ospite di Sheik Ilderim.

820
01:43:39,463 --> 01:43:42,591
SHEIK:
Iah! Iah! Saccu di carne senza cervellu !

821
01:43:42,800 --> 01:43:45,553
Innò! Innò! Ùn a frusta !

822
01:43:47,138 --> 01:43:48,222
Questu hè u mo òspite.

823
01:43:48,431 --> 01:43:49,598
SHEIK:
dolce! dolce!

824
01:43:50,224 --> 01:43:53,728
stupidu ! Rospo senza testa !
Ùn sapete nunda di cavalli !

825
01:43:53,936 --> 01:43:57,314
Frusta i mo figlioli una volta è
Ti sguasserà ogni goccia di sangue !

826
01:43:57,523 --> 01:44:01,652
Avà, dolcemente intornu à a prima volta,
e lasciateli correre ! Vai!

827
01:44:06,866 --> 01:44:10,369
SHEIK: Mantene e mo parolle in a vostra testa!
Videmu un pocu di saviezza !

828
01:44:11,203 --> 01:44:12,455
Belli cavalli.

829
01:44:24,133 --> 01:44:26,594
Avà ! Avà ! Sò pronti !
Lasciateli andà !

830
01:44:33,350 --> 01:44:35,811
Fighjate. Ùn avarianu mai u turnu.

831
01:44:37,980 --> 01:44:40,566
SHEIK:
Innò ! Innò!

832
01:44:42,401 --> 01:44:44,570
Un bruttu, fermallu !

833
01:44:46,572 --> 01:44:47,948
Ferma quella frusta !

834
01:44:48,157 --> 01:44:50,159
U ammazzaraghju ! ammazzaraghju...!

835
01:44:55,664 --> 01:44:58,834
SHEIK: Moonhead!
Dammi quelle redini, stupido!

836
01:45:01,921 --> 01:45:04,673
Pensate chì pudete trattà
i mo cavalli cum'è l'animali ?

837
01:45:06,175 --> 01:45:09,011
Cunduce vacche è capre !
Hè tuttu ciò chì site adattatu!

838
01:45:09,261 --> 01:45:10,846
Scendi, idiota!

839
01:45:16,185 --> 01:45:17,770
SHEIK:
Cunduce capre, micca cavalli !

840
01:45:17,978 --> 01:45:20,147
Avà sò cundannatu.
Avete vistu ciò chì hè accadutu quì?

841
01:45:20,356 --> 01:45:23,609
Stu viaghjatore hà dettu ciò chì succede
prima ch'ella sia accadutu.

842
01:45:23,901 --> 01:45:25,319
Hmm?

843
01:45:25,528 --> 01:45:28,489
I vostri cavalli sò assai bè,
ma ùn sò micca una squadra.

844
01:45:28,697 --> 01:45:30,115
Ùn hè micca una squadra?

845
01:45:30,324 --> 01:45:33,160
Ma unu di elli si tena fermu,
quellu di fora.

846
01:45:33,369 --> 01:45:35,663
- Antares.
- U lentu ?

847
01:45:35,913 --> 01:45:37,122
SHEIK:
Uh-huh.

848
01:45:37,289 --> 01:45:40,960
Pensu ch'ellu duverebbe correre in l'internu induve
pò stabilizzà l'altri in i turni.

849
01:45:45,965 --> 01:45:49,385
Avete un ochju attentu.
Induve l'avete acquistatu?

850
01:45:49,593 --> 01:45:51,470
In u circu in Roma.

851
01:45:53,514 --> 01:45:56,100
Avete guidatu in u grande circu ?

852
01:45:57,810 --> 01:46:02,147
Dimmi, amicu, pudete
fà i mo quattru curriri cum'è unu?

853
01:46:02,398 --> 01:46:03,941
Sò in strada per Ghjerusalemme.

854
01:46:04,149 --> 01:46:06,235
A vostra caravana riposa finu à dumane ?

855
01:46:06,485 --> 01:46:08,571
Avemu abbastanza tempu
per manghjà, beie è parlà.

856
01:46:08,779 --> 01:46:10,948
Venite in a mo tenda
è rinfriscà sè stessu.

857
01:46:11,156 --> 01:46:14,535
E lasciami à sente cumu avete corsa in Roma.

858
01:46:16,412 --> 01:46:20,374
S'e aghju avutu una voce per cantà,
Ti cantaria u salmu di i cavalli.

859
01:46:20,583 --> 01:46:23,252
Nisun altru animale hà
hè scesu cusì in scala...

860
01:46:23,460 --> 01:46:26,046
... da a prima caduta innocente
di u mondu.

861
01:46:26,213 --> 01:46:27,256
[SHEIK RIGHE]

862
01:46:27,423 --> 01:46:30,843
È dumane, mette Antares
à l'internu.

863
01:46:31,051 --> 01:46:34,513
Quandu fate, accurtà u jugu.
Li aiuterà in i turni.

864
01:46:35,014 --> 01:46:37,016
Ghjuda Ben-Hur.

865
01:46:37,224 --> 01:46:40,060
sì un ebreu,
eppuru avete guidatu in u grande circu.

866
01:46:40,269 --> 01:46:41,437
Iè.

867
01:46:43,022 --> 01:46:47,026
Per una scelta strana
è una furtuna stranera.

868
01:46:47,860 --> 01:46:50,487
A vostra venuta quì era cusì adatta, cusì ghjustu.

869
01:46:50,696 --> 01:46:53,282
Pudemu avè ottenutu meraviglie.

870
01:46:53,490 --> 01:46:55,326
Avete da andà.

871
01:46:59,747 --> 01:47:01,790
Facciu un viaghju chì ùn aspittà micca.

872
01:47:01,999 --> 01:47:04,335
Ebbè, allora forse
tu tornerai.

873
01:47:04,543 --> 01:47:06,962
È quandu fate,
portate i vostri amichi, e vostre mogli.

874
01:47:07,171 --> 01:47:08,881
Ùn aghju micca mogli.

875
01:47:09,131 --> 01:47:11,050
Nisuna moglia?

876
01:47:11,383 --> 01:47:13,677
Aghju sei, nò, sette.

877
01:47:13,886 --> 01:47:15,554
BALTASAR:
Ha, ah. Aghju cuntatu ottu.

878
01:47:15,846 --> 01:47:19,058
È hè perchè ellu viaghja.
In casa, hà più.

879
01:47:19,266 --> 01:47:22,645
Believe me, hè un grande vantaghju
per avè parechje mòglie.

880
01:47:22,853 --> 01:47:25,272
- Un ghjornu, spergu d'avè unu.
- Una moglia !

881
01:47:25,439 --> 01:47:30,152
Ha, ha, un Diu, chì possu capisce.
Ma una moglia, chì ùn hè micca civilizzata.

882
01:47:30,486 --> 01:47:31,862
Ùn hè micca generoso.

883
01:47:32,029 --> 01:47:33,530
[TAMBI RIDATE]

884
01:47:33,989 --> 01:47:35,240
[BURPS]

885
01:47:37,701 --> 01:47:41,455
-U manghjà ùn era micca à u vostru piace ?
- Da veru.

886
01:47:51,674 --> 01:47:52,800
[BURPS]

887
01:47:53,425 --> 01:47:55,344
Grazie. Grazie.

888
01:47:55,552 --> 01:48:00,224
È pigliate u mo cunsigliu, amicu.
Cumpratevi alcune mogli.

889
01:48:01,433 --> 01:48:05,020
È avà devu dì bona notte
à e mo bellezze.

890
01:48:05,688 --> 01:48:08,482
Quandu sò pronti per dorme,
diventanu impazienti è ghjilosi.

891
01:48:08,691 --> 01:48:11,527
Aspettanu di vede quale
Abbracciu prima.

892
01:48:12,069 --> 01:48:14,405
- Faraghju i mo addiu allora.
- Innò, nò, stà.

893
01:48:14,613 --> 01:48:16,573
Resta è vede li.

894
01:48:30,462 --> 01:48:33,382
Venite, i mo figlioli. Venite.

895
01:48:39,471 --> 01:48:41,140
I stranieri li facenu timidi.

896
01:48:42,307 --> 01:48:43,392
Venite.

897
01:48:43,851 --> 01:48:46,687
Venite, ùn abbiate paura. Venite.

898
01:48:52,484 --> 01:48:54,528
Quì, i mo figlioli.

899
01:48:54,862 --> 01:48:57,698
Sò discendenti da
l'Arabi di i primi faraoni...

900
01:48:57,906 --> 01:49:00,242
... è li aghju chjamatu
per e stelle.

901
01:49:01,952 --> 01:49:03,537
Venite, Antares.

902
01:49:03,787 --> 01:49:06,415
Sì u più lento, è pudete
corre tuttu u ghjornu senza stancu.

903
01:49:06,582 --> 01:49:07,624
[ANTARES WHINNIES]

904
01:49:07,791 --> 01:49:10,085
Chì ? Iè, iè.

905
01:49:10,294 --> 01:49:14,089
Iè, ti amu ancu.
Ci hè u mo bonu Antares.

906
01:49:14,339 --> 01:49:15,549
Venite, Rigel.

907
01:49:15,758 --> 01:49:18,635
Avemu suppatu bè tramindui,
è u mondu hè bonu.

908
01:49:18,802 --> 01:49:19,845
[RIGHE]

909
01:49:20,012 --> 01:49:21,055
Ci hè u mo bonu Rigel.

910
01:49:21,263 --> 01:49:23,098
Ah.

911
01:49:23,307 --> 01:49:25,642
Iè, site prontu per dorme.

912
01:49:26,935 --> 01:49:29,271
U travagliu di u ghjornu hè fattu per voi, eh?

913
01:49:29,438 --> 01:49:33,108
Ah. Iè, bè, pudete andà
per dorme in un minutu.

914
01:49:33,358 --> 01:49:35,778
Bona notte. Bona notte, u mo tesoru.

915
01:49:36,904 --> 01:49:41,116
Ah! Stammi, Aldebaran.
Ùn ti aghju micca scurdatu.

916
01:49:41,366 --> 01:49:45,037
No, sì u più veloce,
ma duvete esse fermu.

917
01:49:45,204 --> 01:49:46,747
[RIGHE]

918
01:49:47,581 --> 01:49:49,958
Mai vistu cavalli più belli, ancu in Roma.

919
01:49:50,167 --> 01:49:52,169
Duvete vede a so mamma, Mira.

920
01:49:52,377 --> 01:49:55,422
Ùn oseraghju micca purtàla.
U mo pòpulu ùn pudia sopportà a so assenza.

921
01:49:55,631 --> 01:49:57,591
Va bè, va bè.

922
01:50:02,012 --> 01:50:05,766
Sò u so amicu, è facenu
ùn dà micca i so affetti prontamente.

923
01:50:06,517 --> 01:50:10,104
Venite, Antares, Rigel, hè tardu.

924
01:50:10,896 --> 01:50:15,150
Altair, Aldebaran, andate à dorme.

925
01:50:15,901 --> 01:50:18,403
Duvete esse forte è veloce.

926
01:50:18,612 --> 01:50:21,073
Andate, i mo figlioli. Vai.

927
01:50:25,452 --> 01:50:28,539
Quandu ghjunghjenu à Ghjerusalemme,
correranu cù e più belle squadre di u mondu ...

928
01:50:28,747 --> 01:50:32,543
... per ùn dì micca u campionu d'Oriente,
Messala, cù i so diavuli neri.

929
01:50:32,709 --> 01:50:34,378
Ùn si ferma à nunda per vince.

930
01:50:34,628 --> 01:50:37,464
-Messala ? In u circu ?
-Iè.

931
01:50:37,673 --> 01:50:39,341
L'avete cunnisciutu?

932
01:50:40,425 --> 01:50:41,635
U cunnoscu.

933
01:50:42,010 --> 01:50:44,221
Forse senza assai piace.

934
01:50:47,766 --> 01:50:50,269
Ghjuda Ben-Hur,
u mo populu prega per un omu...

935
01:50:50,435 --> 01:50:52,312
... per guidà a so squadra
à a vittoria annantu à Messala.

936
01:50:52,521 --> 01:50:54,648
Pudete esse quellu omu, quellu...

937
01:50:54,857 --> 01:50:56,984
... per stampà a so arroganza
in a sabbia.

938
01:50:57,192 --> 01:51:00,320
I mo cavalli necessitanu solu un cunduttore
chi hè degnu di elli...

939
01:51:00,571 --> 01:51:04,199
... unu chì li guvernerà cun amore.
Per ellu, avarianu u ventu.

940
01:51:04,408 --> 01:51:06,160
Ùn hè micca pussibule.

941
01:51:07,452 --> 01:51:09,079
Chì hè una pena.

942
01:51:10,080 --> 01:51:12,124
Pensate. Per rompe u so orgogliu...

943
01:51:12,332 --> 01:51:15,836
... à umilià sta tribuna prima
e persone ch'ellu hà degradatu.

944
01:51:16,044 --> 01:51:20,591
Basta à pensà, a so scunfitta è umiliazione
à e mani di un Ghjudeu !

945
01:51:21,216 --> 01:51:23,385
Sò chì ùn hè micca pussibule.

946
01:51:23,760 --> 01:51:26,513
Ùn piace micca a vostra imaginazione?

947
01:51:27,973 --> 01:51:30,309
Ùn risponde micca à u vostru scopu?

948
01:51:31,351 --> 01:51:33,562
Aghju da trattà cun Messala
à u mo modu.

949
01:51:34,229 --> 01:51:36,398
È u vostru modu hè di tumballu.

950
01:51:40,194 --> 01:51:43,071
Vecu sta cosa terribile
in i vostri ochji, Ghjuda Ben-Hur.

951
01:51:43,447 --> 01:51:47,659
Ma ùn importa ciò chì questu omu hà fattu,
ùn avete micca u dirittu di piglià a so vita.

952
01:51:48,076 --> 01:51:50,454
Serà punitu inevitabbilmente.

953
01:51:51,538 --> 01:51:53,165
Ùn credu micca in i miraculi.

954
01:51:54,208 --> 01:51:56,126
Ma tutta a vita hè un miraculu.

955
01:51:56,335 --> 01:51:58,670
Perchè ùn avete micca
accettà u ghjudiziu di Diu?

956
01:52:01,548 --> 01:52:03,467
Ùn credi micca in miraculi.

957
01:52:04,343 --> 01:52:07,387
Eppuru Diu mi hà parlatu una volta
fora di a bughjura...

958
01:52:07,596 --> 01:52:10,265
... è una stella m'hà purtatu
à un paese chjamatu Betlemme...

959
01:52:10,474 --> 01:52:13,560
<i>... induve aghju trovu un zitellu novu
in una manghja.</i>

960
01:52:13,769 --> 01:52:15,646
È Diu hà campatu in stu zitellu.

961
01:52:16,772 --> 01:52:20,651
Avà, hè un omu adultu
è deve esse prontu per inizià u so travagliu.

962
01:52:20,901 --> 01:52:22,569
Hè per quessa chì sò tornatu quì ...

963
01:52:22,778 --> 01:52:25,572
... per ch'e possu esse à manu
quand'ellu vene trà noi.

964
01:52:27,783 --> 01:52:29,368
Hè vicinu.

965
01:52:30,369 --> 01:52:33,997
Hà vistu u sole tramonta sta sera,
cum'è avemu fattu.

966
01:52:34,539 --> 01:52:38,460
Forse si trova in una porta
in qualchì locu o nantu à una collina.

967
01:52:39,127 --> 01:52:41,296
Forse hè un pastore...

968
01:52:41,505 --> 01:52:44,383
... un mercante, un piscadore.

969
01:52:44,883 --> 01:52:46,593
Ma ellu campa...

970
01:52:46,802 --> 01:52:51,139
... è tutta a nostra vita da avà
portarà a so marca.

971
01:52:53,308 --> 01:52:56,061
Ci sò parechje strade versu Diu, u mo figliolu.

972
01:52:57,187 --> 01:52:59,439
Spergu chì u vostru ùn sarà micca
esse troppu difficiule.

973
01:53:10,284 --> 01:53:12,119
Sò prontu per dorme.

974
01:53:26,550 --> 01:53:28,969
Balthasar hè un omu bonu...

975
01:53:29,177 --> 01:53:33,432
... ma finu à chì tutti l'omi sò cum'è ellu,
duvemu mantene e nostre spade brillanti.

976
01:53:33,724 --> 01:53:35,809
È a nostra intenzione vera.

977
01:53:36,977 --> 01:53:38,729
Allora vi devu lascià.

978
01:53:40,939 --> 01:53:42,816
Un ultimu pensamentu.

979
01:53:43,025 --> 01:53:45,736
Ùn ci hè micca lege in l'arena.

980
01:53:46,611 --> 01:53:48,447
Parechji sò ammazzati.

981
01:53:51,950 --> 01:53:53,994
Spergu di vedevi di novu.

982
01:54:08,508 --> 01:54:10,886
MERCANTE :
Seta fina di Damascu.

983
01:54:11,178 --> 01:54:13,513
Seta fina di Damascu.

984
01:55:43,395 --> 01:55:44,771
[PORTA CHIUDE]

985
01:56:20,640 --> 01:56:21,683
Esther?

986
01:56:21,850 --> 01:56:23,393
[ESTHER GASPS]

987
01:56:33,570 --> 01:56:35,322
Hè Ghjuda.

988
01:56:38,241 --> 01:56:39,618
[GASPS]

989
01:56:39,784 --> 01:56:41,411
Ghjuda.

990
01:56:43,580 --> 01:56:45,499
- Tu sì vivu.
- Esther.

991
01:56:46,541 --> 01:56:48,793
Siate vivu.

992
01:56:50,545 --> 01:56:53,882
Chì faci quì ?
Chì hè accadutu ?

993
01:56:54,049 --> 01:56:55,759
[ESTHER SINGULANTE]

994
01:57:00,472 --> 01:57:02,224
Shh.

995
01:57:03,934 --> 01:57:05,268
Sò quì.

996
01:57:07,229 --> 01:57:08,396
Sò cun voi.

997
01:57:10,148 --> 01:57:11,233
Esther.

998
01:57:14,903 --> 01:57:16,571
Induva hè u vostru babbu ?

999
01:57:17,113 --> 01:57:18,532
Hmm?

1000
01:57:21,576 --> 01:57:25,413
U ghjornu chì t'anu purtatu via,
l'anu imprigiunatu.

1001
01:57:25,872 --> 01:57:27,666
L'anu torturatu.

1002
01:57:28,124 --> 01:57:32,671
Quand'elli eranu sicuri chì si piattava
nunda, u lascianu andà.

1003
01:57:34,130 --> 01:57:38,885
Dapoi tandu, avemu statu
campà quì, in piattu.

1004
01:57:39,511 --> 01:57:41,721
Ùn avete mai vultatu in Antiochia ?

1005
01:57:42,097 --> 01:57:43,265
No.

1006
01:57:43,515 --> 01:57:47,936
I Rumani piglianu tuttu.
Ùn ci era più nunda per noi.

1007
01:57:49,604 --> 01:57:50,689
Esther.

1008
01:57:53,066 --> 01:57:54,276
Esther.

1009
01:57:54,484 --> 01:57:56,444
Induve sò a mo mamma è a surella ?

1010
01:58:03,451 --> 01:58:04,494
SIMONIDE:
Esther.

1011
01:58:06,079 --> 01:58:08,123
Lasciami dì li prima.

1012
01:58:26,641 --> 01:58:27,851
Babbu.

1013
01:58:29,102 --> 01:58:31,813
Babbu, una cosa maravigliosa
hè accadutu.

1014
01:58:33,148 --> 01:58:35,233
- Judah Ben-Hur hè vivu.
- Ghjuda.

1015
01:58:36,651 --> 01:58:39,988
Hè ghjuntu in casa. Hè quì.

1016
01:58:57,672 --> 01:58:59,007
Ghjuda.

1017
01:59:00,842 --> 01:59:03,178
Ghjuda Ben-Hur.

1018
01:59:05,847 --> 01:59:08,016
U mo caru vechju amicu.

1019
01:59:10,018 --> 01:59:11,978
Lasciami fighjulà.

1020
01:59:12,520 --> 01:59:14,064
Lasciami vede.

1021
01:59:15,482 --> 01:59:18,443
Iè, iè. Hè vera.

1022
01:59:19,194 --> 01:59:22,781
Lode à Diu per a so misericòrdia.

1023
01:59:44,344 --> 01:59:45,720
Induve sò ?

1024
01:59:46,930 --> 01:59:50,141
Dapoi quellu ghjornu terribili ...

1025
01:59:51,059 --> 01:59:53,603
... ùn ci hè statu nunda di elli.

1026
02:00:09,452 --> 02:00:11,454
Duverebbe esse menu leali.

1027
02:00:11,663 --> 02:00:13,665
Ùn mi pietà, Maestru Ghjuda.

1028
02:00:13,873 --> 02:00:16,918
In fatti, sò duie volte l'omu chì era.

1029
02:00:18,461 --> 02:00:22,590
Ci hè Malluch, a mo altra mità.
Avemu scontru ind'è i dungeons di a citadella.

1030
02:00:22,799 --> 02:00:24,884
Avemu statu liberatu u stessu ghjornu.

1031
02:00:25,093 --> 02:00:29,931
Malluch senza lingua,
è eiu senza vita in i mo gammi.

1032
02:00:30,140 --> 02:00:32,559
Da tandu sò a so lingua...

1033
02:00:32,767 --> 02:00:34,436
... è hè statu i mo gammi.

1034
02:00:34,644 --> 02:00:37,856
Inseme, facemu un omu considerableu.

1035
02:00:39,774 --> 02:00:41,401
Vechju amicu.

1036
02:00:42,861 --> 02:00:45,655
Ella hà sempre dettu chì vultà.

1037
02:00:45,864 --> 02:00:48,199
Ella ùn hà mai rinunciatu a speranza.

1038
02:00:50,285 --> 02:00:52,871
Ancu s'ellu l'aspittava,
Ùn aghju micca cridutu.

1039
02:00:54,164 --> 02:00:58,001
Vecu chì u vostru pensamentu hè
to save your mother and sister.

1040
02:00:59,335 --> 02:01:01,629
Ma supponi chì ùn hè micca pussibule.

1041
02:01:01,838 --> 02:01:04,424
Se un scopu falla,
hè bonu per avè un altru.

1042
02:01:05,341 --> 02:01:07,469
Gran parte di a vostra fortuna hè sicura, Ghjuda.

1043
02:01:07,677 --> 02:01:10,597
Ùn mi pudianu fà
dì li induve hè.

1044
02:01:10,805 --> 02:01:11,931
Ci hè sempre...

1045
02:01:12,140 --> 02:01:15,560
... per mette u putere in e nostre mani
è cumprà a morte per i Rumani.

1046
02:01:18,855 --> 02:01:21,191
Ùn hè micca per quessa ch'e aghju vultatu.

1047
02:01:21,441 --> 02:01:24,360
Ghjuda, sò morti.

1048
02:01:24,778 --> 02:01:29,449
Quattru anni. Nimu pudia campà
tantu longu in i dungeons.

1049
02:01:34,204 --> 02:01:37,123
Chì campa più di un annu
in galere ?

1050
02:01:37,832 --> 02:01:40,043
SIMONIDE:
Iè, hè vera.

1051
02:01:42,378 --> 02:01:45,215
Ghjuda Ben-Hur.

1052
02:01:47,801 --> 02:01:51,638
Avete tornatu à noi
cum'è una fede chì torna.

1053
02:01:51,846 --> 02:01:54,974
Giuda, mi piacerebbe ridere di novu.

1054
02:01:55,183 --> 02:01:56,518
- Ridiamu.
- Avemu.

1055
02:01:56,726 --> 02:01:58,603
Ci sarà di novu gioia
in sta casa.

1056
02:01:58,812 --> 02:02:01,064
Festeremu trà a polvera.

1057
02:02:01,231 --> 02:02:02,565
[singuendu]

1058
02:02:14,744 --> 02:02:16,204
u piglieraghju.

1059
02:02:47,777 --> 02:02:49,737
Avemu statu quì prima.

1060
02:02:52,991 --> 02:02:55,034
Un bellu pezzu fà.

1061
02:02:56,160 --> 02:02:57,579
Quattru anni.

1062
02:03:01,457 --> 02:03:03,251
Ma avà pare chì ...

1063
02:03:03,877 --> 02:03:05,795
... solu ieri...

1064
02:03:07,714 --> 02:03:09,215
dicu:

1065
02:03:11,467 --> 02:03:15,221
"If you were not a bride,
Duverebbe basgià ti addiu ".

1066
02:03:17,265 --> 02:03:19,392
"Se ùn fussi micca una sposa...

1067
02:03:19,601 --> 02:03:22,395
... ci saria
senza addiu da dì.

1068
02:03:33,114 --> 02:03:34,949
Ùn sò micca una sposa.

1069
02:04:06,898 --> 02:04:09,150
Perchè ùn avete mai maritatu?

1070
02:04:11,319 --> 02:04:13,112
U mo babbu avia bisognu di mè.

1071
02:04:17,867 --> 02:04:19,243
È ancu ...

1072
02:04:28,169 --> 02:04:30,171
Hè sempre nantu à u mo dettu.

1073
02:04:32,507 --> 02:04:37,261
Aghju dettu chì duverebbe portà
finu à ch'e aghju scontru una donna chì mi maritaria.

1074
02:04:44,185 --> 02:04:46,854
Hè diventatu una parte di a mo manu.

1075
02:04:55,655 --> 02:04:58,700
Se Messala sapia una volta chì site quì...

1076
02:04:59,158 --> 02:05:00,576
Cum'ellu deve.

1077
02:05:01,160 --> 02:05:03,121
Saprà induve sò.

1078
02:05:11,170 --> 02:05:12,922
E s'è tù avissi a truvà...?

1079
02:05:15,675 --> 02:05:19,387
- S'ellu vi dice chì sò morti...
-Allora Messala vulerà ch'elli vivianu.

1080
02:05:24,934 --> 02:05:28,187
Aghju vistu troppu
di ciò chì l'odiu pò fà.

1081
02:05:28,771 --> 02:05:30,982
U mo babbu hè brusgiatu cun ellu.

1082
02:05:33,067 --> 02:05:37,697
Ma aghju intesu parlà di un ghjovanu rabbinu chì
dice chì u pirdunu hè più grande ...

1083
02:05:37,905 --> 02:05:40,742
... è l'amore più putente chè l'odiu.

1084
02:05:41,868 --> 02:05:43,369
I crede.

1085
02:05:43,995 --> 02:05:45,913
- Esther.
- Ghjuda.

1086
02:05:46,456 --> 02:05:48,124
Stà vivu.

1087
02:05:48,708 --> 02:05:50,668
Tenite luntanu da Messala.

1088
02:05:50,918 --> 02:05:53,755
Solu se possu rinunzià
pensendu è sintimu.

1089
02:05:55,882 --> 02:05:57,884
Ddu tempu ùn hè ancu ghjuntu.

1090
02:05:58,092 --> 02:06:02,597
A petra cascata da stu tettu
tantu tempu fà hè sempre cascata.

1091
02:06:03,097 --> 02:06:05,808
Solu sta volta ùn sarete micca mandatu
à e galere.

1092
02:06:06,017 --> 02:06:08,227
Sta volta vi sarà distruttu.

1093
02:06:08,436 --> 02:06:09,979
Moriri.

1094
02:06:53,815 --> 02:06:57,360
Tribune, complimenti di Quintus
Arrius. Ellu aspetta u vostru piacè.

1095
02:06:57,568 --> 02:07:00,238
- Cunsulate quì ?
- Quintus Arrius, u ghjovanu tribunu.

1096
02:07:00,446 --> 02:07:02,532
Ringraziallu. Portalu à mè.

1097
02:07:03,366 --> 02:07:08,663
- Ùn sapia chì u cunsule avia un figliolu.
-Hè un campione di u grande circu.

1098
02:07:09,372 --> 02:07:11,415
Perchè hè quì chì mi prisenta rigali ?

1099
02:07:11,582 --> 02:07:14,961
-Forse si correrà contru à voi.
- Fighjate.

1100
02:07:16,879 --> 02:07:18,589
Hè magnificu.

1101
02:07:18,798 --> 02:07:20,716
È da un omu chì ùn aghju mai cunnisciutu.

1102
02:07:20,925 --> 02:07:22,969
Ti sbagli, Messala.

1103
02:07:36,774 --> 02:07:38,025
Ghjuda.

1104
02:07:47,535 --> 02:07:50,538
Per quale magia porta
lu nomu di un cunsul di Roma ?

1105
02:07:51,873 --> 02:07:54,167
Tu eri u magu, Messala.

1106
02:07:54,375 --> 02:07:56,669
M'ai cundannatu à e galere.

1107
02:07:57,420 --> 02:08:00,214
Quandu a mo nave hè stata affundata,
Aghju salvatu a vita di u consulu.

1108
02:08:12,435 --> 02:08:14,061
Cunniscite u so sigillo ?

1109
02:08:26,073 --> 02:08:27,992
Avà sò tornatu...

1110
02:08:28,284 --> 02:08:30,661
... cum'è l'aghju ghjuratu.

1111
02:08:36,167 --> 02:08:40,379
U vostru rigalu hè squisitamente
adattu, ghjovanu Arrius.

1112
02:08:41,422 --> 02:08:44,133
Suggerite di aduprà per mè stessu?

1113
02:08:45,635 --> 02:08:49,513
Chì hè diventatu
a mo mamma è a mo surella ?

1114
02:08:53,267 --> 02:08:56,312
Ùn hè micca u mo duvere
per seguità i prigiuneri.

1115
02:08:56,979 --> 02:08:58,314
Truvali, Messala.

1116
02:08:59,815 --> 02:09:02,360
Rimettili à mè,
è mi scurderaghju di ciò chì aghju prumessu ...

1117
02:09:02,568 --> 02:09:06,113
... à ogni colpu di quellu remo
m'hai incatenatu.

1118
02:09:09,700 --> 02:09:12,787
Ùn sò micca u guvernatore di Ghjudea.
Ùn possu fà nunda senza appruvazioni.

1119
02:09:12,995 --> 02:09:14,163
Allora pigliate.

1120
02:09:18,960 --> 02:09:21,170
Riturneraghju dumane.

1121
02:09:22,088 --> 02:09:24,882
Ùn mi delude micca, Messala.

1122
02:09:39,772 --> 02:09:41,440
Chì hè diventatu di elli ?

1123
02:09:41,732 --> 02:09:45,278
Sò passati quasi cinque anni.
Pensate chì sò sempre vivi ?

1124
02:09:45,486 --> 02:09:48,114
Andate à a citadella, Dr noi. Scopre.

1125
02:09:48,322 --> 02:09:50,533
-E s'elli sò morti ?
- Sò morti !

1126
02:10:05,506 --> 02:10:08,592
"Miriam, moglia. Tirzah, figliola".

1127
02:10:08,801 --> 02:10:11,345
Iè, sò quelli.
Sò vivi ?

1128
02:10:11,804 --> 02:10:13,180
Sezione Est...

1129
02:10:14,473 --> 02:10:15,975
... livellu più bassu.

1130
02:10:17,101 --> 02:10:20,354
Cella dui.
Jailer à quellu livellu saprà.

1131
02:10:38,039 --> 02:10:39,206
Prigiuneru 1:
Acqua.

1132
02:10:39,749 --> 02:10:40,875
Acqua.

1133
02:10:41,500 --> 02:10:42,793
Prigiuneru 2:
Lasciami fora !

1134
02:10:43,669 --> 02:10:45,338
Prigiuneru 3:
Ascoltaci ! Ascoltaci !

1135
02:10:47,340 --> 02:10:48,716
[PUNTATA]

1136
02:11:18,412 --> 02:11:21,290
-Quantu tempu ch’ùn li visti ?
- Mai.

1137
02:11:21,540 --> 02:11:25,586
È sò statu quì trè anni.
Ma sò vivi bè.

1138
02:11:28,839 --> 02:11:30,549
L'alimentu sparisce.

1139
02:12:05,000 --> 02:12:06,377
Lebbrosi.

1140
02:12:35,656 --> 02:12:38,534
Deve esse purtati fora di a cità
è liberatu subitu.

1141
02:12:38,784 --> 02:12:40,411
Allora brusgiaremu a cellula.

1142
02:13:14,320 --> 02:13:15,404
[Tosse]

1143
02:13:27,333 --> 02:13:28,876
ESTHER:
Ci hè qualchissia?

1144
02:13:33,005 --> 02:13:34,173
[FRUSSU]

1145
02:13:34,507 --> 02:13:36,634
Ci hè qualchissia quì.

1146
02:13:49,980 --> 02:13:51,273
Quale si?

1147
02:13:54,360 --> 02:13:56,153
MIRIAM:
Ùn avvicinate micca più.

1148
02:13:59,448 --> 02:14:00,491
Quale si?

1149
02:14:03,827 --> 02:14:04,870
Esther.

1150
02:14:06,872 --> 02:14:08,207
Hè Miriam.

1151
02:14:08,791 --> 02:14:09,875
Miriam.

1152
02:14:12,211 --> 02:14:13,504
Miriam?

1153
02:14:16,173 --> 02:14:18,342
MIRIAM:
Resta induve site.

1154
02:14:20,553 --> 02:14:22,429
Avete ghjuntu in casa.

1155
02:14:24,181 --> 02:14:26,308
MIRIAM:
Stammi indietro, Esther.

1156
02:14:34,942 --> 02:14:36,402
Simu lebbrosi.

1157
02:14:42,199 --> 02:14:43,784
[GASPS]

1158
02:14:49,999 --> 02:14:51,625
Oh, Esther.

1159
02:14:53,544 --> 02:14:54,837
Tirzah.

1160
02:15:03,596 --> 02:15:05,055
Esther...

1161
02:15:06,849 --> 02:15:09,143
... hè chì Ghjuda vive ?

1162
02:15:09,935 --> 02:15:12,771
Iè, hè vivu.

1163
02:15:13,564 --> 02:15:15,274
Hè quì.

1164
02:15:18,319 --> 02:15:19,820
Induve ?

1165
02:15:21,071 --> 02:15:24,491
Ti cerca avà.

1166
02:15:24,867 --> 02:15:27,745
Devu truvà lu è dì li.

1167
02:15:27,953 --> 02:15:29,163
MIRIAM : Innò !
-Dì à u mo babbu.

1168
02:15:29,371 --> 02:15:30,539
MIRIAM:
No.

1169
02:15:31,498 --> 02:15:33,208
Dite à nimu.

1170
02:15:35,919 --> 02:15:39,381
Andemu
à a valle di i Lebbrosi.

1171
02:15:39,798 --> 02:15:41,383
Ùn vulteremu micca.

1172
02:15:42,968 --> 02:15:44,386
Ma...

1173
02:15:44,553 --> 02:15:46,680
... Ghjuda ci vole à dì.

1174
02:15:47,097 --> 02:15:48,140
MIRIAM:
No.

1175
02:15:51,185 --> 02:15:52,311
Per piacè.

1176
02:16:11,622 --> 02:16:14,083
Ùn pudia vede a so faccia.

1177
02:16:15,918 --> 02:16:17,503
Hè cambiatu?

1178
02:16:20,422 --> 02:16:23,509
Innò, ùn hè micca cambiatu.

1179
02:16:24,468 --> 02:16:25,511
Ellu...

1180
02:16:29,181 --> 02:16:30,974
Ùn hè micca cambiatu.

1181
02:16:33,310 --> 02:16:35,437
Tu l'ama, Esther.

1182
02:16:46,532 --> 02:16:48,242
Promettimi...

1183
02:16:48,867 --> 02:16:50,953
... nantu à u vostru amore per ellu ...

1184
02:16:52,204 --> 02:16:54,873
... ùn li dicerete mai
ci avete vistu.

1185
02:17:03,966 --> 02:17:05,968
Ùn hà mai sapè ?

1186
02:17:09,972 --> 02:17:12,516
Ch'ellu si ricurdate di noi cum'è eramu.

1187
02:17:14,101 --> 02:17:15,310
Prumettimi.

1188
02:17:25,988 --> 02:17:29,283
Ùn ci hè nunda altru ch'e possu sperà.

1189
02:17:30,325 --> 02:17:31,994
Solu questu.

1190
02:17:39,126 --> 02:17:40,836
Vi prumettu.

1191
02:17:44,923 --> 02:17:46,675
Sò cuntenta.

1192
02:18:06,069 --> 02:18:07,279
Aspetta.

1193
02:18:27,549 --> 02:18:29,134
[PIANGE]

1194
02:18:53,367 --> 02:18:55,494
Messala scoprerà.
Sò sicuru di quessa.

1195
02:18:55,702 --> 02:18:59,790
Pregu à Diu ch'elli sò vivi
è chì Messala li liberarà.

1196
02:18:59,998 --> 02:19:01,875
Li libererà.

1197
02:19:02,084 --> 02:19:04,211
Ellu voli sopravvive.

1198
02:19:05,712 --> 02:19:07,506
Ùn pò micca liberà elli, Ghjuda.

1199
02:19:11,343 --> 02:19:12,386
Chi voli dì?

1200
02:19:21,520 --> 02:19:24,648
- L'aghju vistu.
- Li avete vistu ?

1201
02:19:24,857 --> 02:19:26,024
Induve ?

1202
02:19:26,233 --> 02:19:27,901
Quandu li avete vistu ?

1203
02:19:33,532 --> 02:19:34,992
Eranu morti.

1204
02:19:37,619 --> 02:19:39,246
Eranu morti.

1205
02:19:41,331 --> 02:19:42,374
Quandu ?

1206
02:19:44,042 --> 02:19:46,420
Quandu ? Quandu ?

1207
02:19:48,755 --> 02:19:50,173
In prigiò.

1208
02:19:52,384 --> 02:19:55,262
Quandu stava aspittendu
per nutizie di u mo babbu.

1209
02:19:59,892 --> 02:20:01,685
Perchè ùn m'avete micca dettu ?

1210
02:20:07,399 --> 02:20:08,817
Ùn vi pudia dì.

1211
02:20:10,068 --> 02:20:11,820
Mancu tù, Babbu.

1212
02:20:13,488 --> 02:20:15,908
Aviu paura chì
si vidi Messala...

1213
02:20:16,700 --> 02:20:19,953
Ghjuda, sì venutu
à a fine di a vostra ricerca.

1214
02:20:20,162 --> 02:20:21,538
Hè finitu avà.

1215
02:20:22,039 --> 02:20:23,248
Finu ?

1216
02:20:24,166 --> 02:20:25,751
- Ghjuda.
- Finu ?

1217
02:20:26,001 --> 02:20:30,255
Ghjuda, scurdate, scurdate, scurdate di Messala.
Torna à Roma.

1218
02:20:55,864 --> 02:20:57,866
[singuendu]

1219
02:25:46,564 --> 02:25:48,607
[MURMURU]

1220
02:25:56,115 --> 02:25:57,950
[UOMINI RIDANNI]

1221
02:26:11,130 --> 02:26:13,465
SHEIK:
Signori. Ufficiali.

1222
02:26:15,467 --> 02:26:18,220
I difensori di l'imperiu di a grande Roma...

1223
02:26:19,054 --> 02:26:20,723
... possu entre ?

1224
02:26:21,390 --> 02:26:22,892
Di sicuru, sheik.

1225
02:26:23,309 --> 02:26:25,311
Ci fate un onore inaspettatu.

1226
02:26:26,437 --> 02:26:28,814
U nobile tribunu hè più graziosu.

1227
02:26:38,324 --> 02:26:41,410
È avà,
a quistione chì vi fate tutti:

1228
02:26:41,660 --> 02:26:43,287
Perchè sò quì ?

1229
02:26:43,746 --> 02:26:45,706
Comu sapete, sò un omu di ghjocu.

1230
02:26:45,915 --> 02:26:47,208
I ghjochi si avvicinanu.

1231
02:26:47,416 --> 02:26:51,795
Corsa i mo bianchi contr'à u
i neri imbattibili di nobili tribuni.

1232
02:26:51,962 --> 02:26:54,882
Ma ripiegheraghju i mo poveri cavalli.

1233
02:26:55,090 --> 02:26:56,592
Nisun limiti?

1234
02:27:13,692 --> 02:27:15,236
MARIUS : Marcami prima !
- È mè !

1235
02:27:15,444 --> 02:27:17,029
MATELLUS: Chì probabilità?
- Un mumentu, per piacè...

1236
02:27:17,196 --> 02:27:20,199
... i mo signori, prutettori
di e paludi distanti.

1237
02:27:20,449 --> 02:27:21,867
Possu prima, uh, pusà?

1238
02:27:22,076 --> 02:27:24,119
MARIUS: Siate. Straquà si.
Quantu scommesse?

1239
02:27:24,286 --> 02:27:26,956
-Iè, chjamemu u so ghjocu.
SPINTU : Dà un postu à l'Arabu.

1240
02:27:27,206 --> 02:27:29,083
Un bancu, prestu.

1241
02:27:30,125 --> 02:27:31,460
Grazie.

1242
02:27:34,838 --> 02:27:36,966
- Avà.
- Mille denari.

1243
02:27:37,216 --> 02:27:39,718
- Duimila !
- Marcami !

1244
02:27:39,885 --> 02:27:41,971
U vostru spiritu vi creditu,
ma ùn esse impaciente.

1245
02:27:42,137 --> 02:27:44,723
Ci hè tempu è soldi abbastanza per tutti.

1246
02:27:45,099 --> 02:27:48,227
Prima, signori, e probabilità.

1247
02:27:48,727 --> 02:27:52,231
A tribuna hà vintu parechje volte. U
probabilità deve esse in a listessa misura.

1248
02:27:52,398 --> 02:27:55,484
Avà, chì hè u vostru piacè, signori ?

1249
02:27:56,610 --> 02:27:57,903
MARIUS:
Dui à unu.

1250
02:27:58,070 --> 02:27:59,613
[SHEIK RIGHE]

1251
02:27:59,780 --> 02:28:03,867
Nobili Rumani, omi di u Tevere,
maestri di a Terra...

1252
02:28:04,076 --> 02:28:07,746
... induve hè u curagiu
chì hà fattu Roma maestru di u mondu ?

1253
02:28:07,913 --> 02:28:10,624
Puderaghju megliu probabilità
in ogni mercatu di strada.

1254
02:28:11,458 --> 02:28:12,876
MARIUS:
Trè à unu.

1255
02:28:13,377 --> 02:28:15,629
Ùn andemu micca à marcianise. Simu ghjusti.

1256
02:28:15,879 --> 02:28:19,258
In quattru anni, a tribuna hà vintu
quattru vittorie in u circu.

1257
02:28:19,425 --> 02:28:21,677
- In tutta a verità...
- Solu un mumentu.

1258
02:28:22,761 --> 02:28:25,889
Sapemu chì avete boni cavalli,
ma quale hè u vostru driver?

1259
02:28:26,515 --> 02:28:28,267
Oh.

1260
02:28:28,475 --> 02:28:31,979
Ùn vi aghju micca dettu ?
Quantu incurante di mè.

1261
02:28:32,187 --> 02:28:34,189
U principe di Hur.

1262
02:28:35,899 --> 02:28:38,444
Ghjuda Ben-Hur.

1263
02:28:38,694 --> 02:28:39,945
Principe di Hur?

1264
02:28:40,112 --> 02:28:41,155
[RIGHE]

1265
02:28:41,322 --> 02:28:44,283
- Hè statu mandatu à e galere anni fà.
- Hè vultatu.

1266
02:28:44,491 --> 02:28:46,702
Riturnatu ? Impussibule.

1267
02:28:46,910 --> 02:28:50,414
U divinu Tiberiu hè misericordioso
cum'è sempre.

1268
02:28:53,125 --> 02:28:54,126
Bè?

1269
02:28:54,418 --> 02:28:58,714
Nimu ùn sustenerà u nobile tribunu
contr'à un Ghjudeu, una galera ?

1270
02:29:02,217 --> 02:29:04,553
Forse aghju fattu un sbagliu
à vene quì.

1271
02:29:08,474 --> 02:29:09,975
Tu, tribunu...

1272
02:29:10,309 --> 02:29:12,311
... mi darete quattru à unu ?

1273
02:29:16,565 --> 02:29:17,900
Quattru à unu.

1274
02:29:18,150 --> 02:29:19,693
-Bene.
- Bravu, Messala.

1275
02:29:19,860 --> 02:29:24,698
Quattru à unu, sheik. A diffarenza
trà un Rumanu è un Ghjudeu.

1276
02:29:24,907 --> 02:29:26,492
O un arabu.

1277
02:29:26,992 --> 02:29:28,660
[RIDE ROMANI]

1278
02:29:30,579 --> 02:29:32,164
[RIGHE]

1279
02:29:32,331 --> 02:29:33,999
Bravely parlatu.

1280
02:29:36,085 --> 02:29:40,464
Now we will settle the amount
di a nostra scommessa. mi avventuraraghju...

1281
02:29:51,350 --> 02:29:53,268
Mille talenti ?

1282
02:29:54,895 --> 02:29:58,982
- Mille talenti ?
- Iè, mille talenti.

1283
02:30:04,780 --> 02:30:06,698
Di sicuru, s'ellu hè troppu...

1284
02:30:08,200 --> 02:30:10,285
Mille talenti serà.

1285
02:30:10,702 --> 02:30:11,912
Accettatu.

1286
02:30:36,895 --> 02:30:38,564
[MURMURU]

1287
02:30:59,126 --> 02:31:01,712
Trattalli bè.
L'anu guadagnatu oghje.

1288
02:31:13,348 --> 02:31:14,933
Siete boni cumpagni.

1289
02:31:15,267 --> 02:31:17,769
Sì solu l'omi eranu cusì bè.
Ehi !

1290
02:31:19,646 --> 02:31:20,939
Ricurdativi, Altair...

1291
02:31:21,106 --> 02:31:23,775
... nove volte intornu à u circu, eh ?

1292
02:31:26,153 --> 02:31:27,446
Aldebaran.

1293
02:31:29,531 --> 02:31:30,949
Ehi, ah, ah.

1294
02:31:31,366 --> 02:31:33,494
Rigel, avete intesu ?

1295
02:31:33,702 --> 02:31:35,621
Nove vite per campà.

1296
02:31:37,456 --> 02:31:39,458
U mo bravu omu.

1297
02:31:40,209 --> 02:31:43,670
Ùn deve micca vince a corsa
a prima volta intornu.

1298
02:31:44,338 --> 02:31:46,715
Vi vincite l'ultima volta.

1299
02:31:48,050 --> 02:31:52,221
È ùn pudete micca vince solu.
Duvete aspittà l'altri.

1300
02:31:55,349 --> 02:31:57,684
Antares fermu.

1301
02:31:57,976 --> 02:31:59,478
Cum'è una roccia.

1302
02:32:00,979 --> 02:32:02,773
Serete a nostra ancora.

1303
02:32:10,322 --> 02:32:13,033
Pensu chì ùn anu mai amatu
un altru cum'è mi amanu.

1304
02:32:13,242 --> 02:32:15,619
M'anu pigliatu in a so famiglia.

1305
02:32:16,620 --> 02:32:18,497
Riposate bè, i mo stelle.

1306
02:32:18,747 --> 02:32:20,791
Dumani andemu in cità.

1307
02:32:21,667 --> 02:32:25,796
Allora si scunfighja Messala è
u novu guvernatore quì per vede ...

1308
02:32:26,046 --> 02:32:28,924
...a nutizia bruciarà e strade
di tuttu u mondu rumanu.

1309
02:32:29,174 --> 02:32:30,217
Ponziu Pilatu quì?

1310
02:32:30,425 --> 02:32:32,427
Iè, è pronta à macinà
u so taccu in noi.

1311
02:32:32,636 --> 02:32:36,014
Li farai vede
ciò chì l'omi sò nati in sta terra.

1312
02:32:36,598 --> 02:32:40,018
Sò solu chì
I corsa contr'à Messala.

1313
02:32:56,243 --> 02:32:57,703
ATTENDANT:
Cercà u jugu.

1314
02:33:00,038 --> 02:33:01,540
Facilità quella cinturina.

1315
02:33:42,581 --> 02:33:47,336
BEN-HUR: Diu mi perdone per circà
vindetta, ma a mo strada hè stabilita.

1316
02:33:47,586 --> 02:33:52,007
In e vostre mani, aghju impegnatu a mo vita.
Fate cun mè cum'è vo vulete.

1317
02:34:07,439 --> 02:34:09,232
A Stella di David.

1318
02:34:09,441 --> 02:34:12,611
Per brillà per u vostru populu
è a mo ghjente inseme...

1319
02:34:12,778 --> 02:34:14,905
...e cecu l'ochji di Roma.

1320
02:34:15,072 --> 02:34:17,074
[TRUMPETTE SONU]

1321
02:34:17,824 --> 02:34:19,701
Sò pronti.

1322
02:34:42,432 --> 02:34:44,685
ATTENDANT:
Pronti, fora!

1323
02:34:47,229 --> 02:34:49,231
OMU:
Facile, ragazza, faciule.

1324
02:35:28,854 --> 02:35:30,564
STARTER:
Numero cinque.

1325
02:35:31,606 --> 02:35:33,775
Induve hè u numeru cinque?

1326
02:35:56,131 --> 02:35:57,466
Whoa.

1327
02:36:04,556 --> 02:36:08,477
Questu hè u ghjornu, Ghjuda.
Avà hè trà noi.

1328
02:36:08,810 --> 02:36:12,147
Iè, questu hè u ghjornu.

1329
02:36:12,898 --> 02:36:13,940
SHEIK:
Ghjuda !

1330
02:36:15,358 --> 02:36:18,403
Fighjate, guida un carru grecu.

1331
02:36:34,836 --> 02:36:38,423
Ghjuda, stai attentu.
Ùn lasciate micca vicinu à voi.

1332
02:36:39,633 --> 02:36:41,426
[TRUMPETTE SONU]

1333
02:36:50,060 --> 02:36:53,480
Salute, Jupiter. Dàmi a vittoria.

1334
02:37:05,283 --> 02:37:07,786
[BRASS BAND SUCCENDA]

1335
02:37:13,041 --> 02:37:14,292
[FOLLA ACCULTA]

1336
02:40:33,742 --> 02:40:36,494
ATTENDANT:
Fighjate a vostra linea! Mantene i vostri posti!

1337
02:41:00,727 --> 02:41:03,396
MAN: A furmazione hè bona.
Una bella linea.

1338
02:41:24,959 --> 02:41:26,252
I citadini...

1339
02:41:27,170 --> 02:41:31,883
... vi accolgu à sti ghjochi
in nome di u vostru imperatore Tiberiu.

1340
02:41:32,550 --> 02:41:35,136
Li dedichemu à a so gloria...

1341
02:41:35,345 --> 02:41:37,889
... è à a gloria di Roma ...

1342
02:41:38,098 --> 02:41:40,767
... di quale site tutti parte.

1343
02:41:44,062 --> 02:41:47,273
Onoremu quelli
chì corsa per noi oghje.

1344
02:41:47,774 --> 02:41:50,318
Vennu quì da Alessandria...

1345
02:41:50,568 --> 02:41:51,736
... Messina ...

1346
02:41:51,986 --> 02:41:53,321
...Cartagine...

1347
02:41:53,571 --> 02:41:54,781
...Cipru...

1348
02:41:54,989 --> 02:41:56,157
...Roma...

1349
02:41:56,491 --> 02:41:57,617
...Corintu...

1350
02:41:57,909 --> 02:41:59,244
... Atena ...

1351
02:41:59,494 --> 02:42:00,703
... Frigia ...

1352
02:42:00,912 --> 02:42:02,664
... è Ghjudea.

1353
02:42:02,831 --> 02:42:04,165
[RUGGI DI FOLLA]

1354
02:42:10,839 --> 02:42:14,092
À u megliu di questi,
una corona di vittoria.

1355
02:42:14,843 --> 02:42:16,970
A corsa principia.

1356
02:42:17,595 --> 02:42:19,848
Salute, Cesare !

1357
02:42:20,098 --> 02:42:22,100
FOLLA:
Salute, Cesare !

1358
02:43:30,543 --> 02:43:32,378
Oh, cane!

1359
02:46:23,341 --> 02:46:25,426
Venite, figlioli, venite !

1360
02:46:42,443 --> 02:46:44,028
U porcu rumanu !

1361
02:47:21,774 --> 02:47:23,818
Iah! Iah!

1362
02:48:21,459 --> 02:48:23,294
Iah! Iah!

1363
02:49:11,259 --> 02:49:13,010
Fermu ! Avà, avà !

1364
02:52:31,709 --> 02:52:33,836
[BANDA RIPRODUANTE MUSICA TRIUMFANTE]

1365
02:53:16,462 --> 02:53:17,797
OFFICIAL :
Salute.

1366
02:53:32,436 --> 02:53:34,188
Una grande vittoria.

1367
02:53:34,396 --> 02:53:37,024
Siete u veru diu di u populu...

1368
02:53:37,274 --> 02:53:38,859
... per u mumentu.

1369
02:53:39,443 --> 02:53:41,195
Permettemu à adurà.

1370
02:53:49,119 --> 02:53:51,622
I corona u so diu.

1371
02:54:11,559 --> 02:54:15,354
Manderaghju per voi.
Aghju un missaghju da Roma.

1372
02:54:16,063 --> 02:54:20,317
Una longa vita, ghjovanu Arrius,
è u bonu sensu di campà.

1373
02:54:36,333 --> 02:54:38,794
[Respirazione pesante]

1374
02:54:45,426 --> 02:54:47,678
Ùn pudemu micca aspittà, tribunu.

1375
02:54:47,928 --> 02:54:50,222
MESSALA:
Ellu vene. Ellu farà...

1376
02:54:50,431 --> 02:54:51,724
[TOSSE E GASPI]

1377
02:54:58,355 --> 02:55:00,441
Ùn pudemu micca aspittà più, tribunu.

1378
02:55:00,649 --> 02:55:02,401
Ellu vene !

1379
02:55:05,946 --> 02:55:07,406
Ellu vene.

1380
02:55:08,157 --> 02:55:11,619
Aghju mandatu per ellu, è ellu vene.

1381
02:55:11,994 --> 02:55:16,206
Se vulete chì noi ti mantenemu in vita,
ci tocca à andà à travaglià avà, tribunu.

1382
02:55:16,957 --> 02:55:18,292
Capisci?

1383
02:55:18,500 --> 02:55:20,628
Per tagliarmi e gambe?

1384
02:55:20,878 --> 02:55:24,590
Ancu micca. Micca finu à l'aghju vistu.

1385
02:55:25,174 --> 02:55:27,635
Ùn l'aghju micca ricevutu cù a mità di corpu.

1386
02:55:39,813 --> 02:55:42,733
Innò nò !

1387
02:55:43,400 --> 02:55:45,402
[MESSALA GRUNTING]

1388
02:55:50,407 --> 02:55:53,452
Vi aghju dettu, Dr noi. Vi dicu.

1389
02:55:53,827 --> 02:55:55,454
Eccu ellu.

1390
02:56:29,113 --> 02:56:33,617
Triumph c...
Triunfu cumpletu, Ghjuda.

1391
02:56:34,368 --> 02:56:37,454
A corsa hà vintu. U nemicu distruttu.

1392
02:56:42,543 --> 02:56:44,628
Ùn vecu nè nemicu.

1393
02:56:46,255 --> 02:56:48,090
Chì pensate di vede ?

1394
02:56:48,298 --> 02:56:51,218
U corpu fracassatu d'un disgraziatu animali ?

1395
02:56:53,887 --> 02:56:57,641
Ci hè abbastanza di un omu
ancora lasciatu quì per voi à odià.

1396
02:57:02,855 --> 02:57:04,398
Lasciami aiutà.

1397
02:57:04,565 --> 02:57:06,442
[Gegnu]

1398
02:57:19,204 --> 02:57:22,499
Pensate chì sò morti,
to mamma è surella.

1399
02:57:23,375 --> 02:57:26,128
Mortu. È a corsa hè finita.

1400
02:57:28,422 --> 02:57:30,758
Ùn hè micca finitu, Ghjuda.

1401
02:57:31,633 --> 02:57:32,801
Ùn sò micca morti.

1402
02:57:38,515 --> 02:57:40,309
Induve sò ?

1403
02:57:51,820 --> 02:57:53,322
Induve sò ?

1404
02:57:57,159 --> 02:57:58,744
Induve sò ?

1405
02:58:02,539 --> 02:58:04,249
Cercateli...

1406
02:58:04,541 --> 02:58:08,253
...in a valle di i Lebbrosi...

1407
02:58:10,255 --> 02:58:12,382
...se li pudete ricunnosce.

1408
02:58:12,549 --> 02:58:14,968
[BEN-HUR urla]

1409
02:58:28,148 --> 02:58:29,817
Cuntinueghja.

1410
02:58:31,235 --> 02:58:33,362
Continua, Ghjuda.

1411
02:58:35,572 --> 02:58:36,949
A corsa...

1412
02:58:39,326 --> 02:58:43,747
A corsa ùn hè micca finita.

1413
03:00:34,900 --> 03:00:36,777
Ci hè un modu quì sottu?

1414
03:00:37,110 --> 03:00:40,239
sì un pazzu ?
Mantene bè fora di stu locu.

1415
03:01:29,246 --> 03:01:30,414
Omu.

1416
03:01:35,377 --> 03:01:39,256
Cercu duie donne,
una mamma è figliola.

1417
03:01:41,800 --> 03:01:44,928
OMU:
Ci sò... Ci sò parechje donne.

1418
03:01:46,555 --> 03:01:48,932
Di a famiglia di Hur.

1419
03:01:50,851 --> 03:01:53,145
Ùn avemu micca nomi quì.

1420
03:02:52,579 --> 03:02:53,622
Per elli ?

1421
03:02:58,960 --> 03:03:01,880
-Perchè m'avete dettu ch'elli eranu morti ?
- Era ciò chì vulianu.

1422
03:03:02,089 --> 03:03:06,218
Ùn devi micca tradisce sta fede.
Vulete fà questu per elli?

1423
03:03:06,551 --> 03:03:08,261
Per ùn vedeli?

1424
03:03:08,553 --> 03:03:09,679
Venanu.

1425
03:03:09,888 --> 03:03:14,601
Amassi in u modu chì deve bisognu
esse amatu. Per ùn guardà elli.

1426
03:03:14,851 --> 03:03:19,356
Lasciali esse cum'è s'è tù avia
mai veni quì. Per piacè! Ghjuda !

1427
03:04:31,928 --> 03:04:33,221
Ghjuda hè bè?

1428
03:04:34,556 --> 03:04:36,600
Hè cuntentu ?

1429
03:04:37,809 --> 03:04:40,812
ESTHER:
Iè, hè bè.

1430
03:04:44,065 --> 03:04:46,735
A vostra mente pò esse in riposu per ellu.

1431
03:04:47,360 --> 03:04:49,029
Hè bè, Miriam.

1432
03:04:58,997 --> 03:05:00,499
MIRIAM:
Diu sia cun voi.

1433
03:05:36,910 --> 03:05:38,328
Sò andati.

1434
03:05:45,252 --> 03:05:46,795
Pudemu vultà.

1435
03:05:51,299 --> 03:05:54,010
Torna à chì?

1436
03:05:56,429 --> 03:05:58,932
Ghjuda, li resta una benedizzione.

1437
03:05:59,307 --> 03:06:02,561
Per pensà chì li ricurdate
comu eranu...

1438
03:06:03,895 --> 03:06:05,897
... è vive a vostra propria vita.

1439
03:06:08,608 --> 03:06:10,360
Scurdate ciò chì hè quì.

1440
03:06:10,569 --> 03:06:11,778
Scurdate?

1441
03:06:14,739 --> 03:06:16,533
Hè cum'è
eranu vivi in ​​una tomba.

1442
03:06:16,700 --> 03:06:19,411
- Ma chì pudete fà ?
- Disfate ciò chì avete fattu.

1443
03:06:19,619 --> 03:06:23,081
Cumu l'avete pussutu soffre
per vene quì? Devu vedeli.

1444
03:06:23,290 --> 03:06:25,834
Innò, Ghjuda, per piacè ! Ghjuda !

1445
03:06:30,171 --> 03:06:34,551
Pensa, Ghjuda, pensa. Saria
strappali se ti vedenu.

1446
03:07:38,698 --> 03:07:39,783
Ghjuda !

1447
03:07:40,950 --> 03:07:42,202
Ghjuda.

1448
03:07:43,036 --> 03:07:46,956
Hè quì. L'aghju trovu.
U zitellu hè diventatu un omu.

1449
03:07:47,207 --> 03:07:51,461
È l'omu, u cunnoscu avà,
hè u figliolu di Diu.

1450
03:07:55,632 --> 03:07:57,425
A prumessa hè vera.

1451
03:07:58,677 --> 03:08:02,472
Felice Balthasar.
A vita ti hà rispostu.

1452
03:08:02,681 --> 03:08:04,766
A vita hè stata risposta.

1453
03:08:05,016 --> 03:08:06,893
Diu hà rispostu.

1454
03:08:21,950 --> 03:08:23,952
Venite. Venite cun mè.

1455
03:08:27,288 --> 03:08:29,749
Quandu i Rumani mi marchjavanu
à e galere...

1456
03:08:29,958 --> 03:08:32,043
... a sete m'avia quasi tombu.

1457
03:08:32,252 --> 03:08:35,004
Un omu m'hà datu acqua à beie.

1458
03:08:35,255 --> 03:08:36,965
Aghju continuatu à campà.

1459
03:08:37,340 --> 03:08:40,719
Aviu avutu fattu megliu
s'ellu l'aghju versatu in a sabbia.

1460
03:08:41,010 --> 03:08:42,303
No.

1461
03:08:42,762 --> 03:08:44,305
Aghju ancora sete.

1462
03:08:45,056 --> 03:08:46,891
Venite à sente.

1463
03:08:48,893 --> 03:08:50,937
Aghju affari cù Roma.

1464
03:08:52,772 --> 03:08:54,816
Insisti à a morte.

1465
03:09:00,029 --> 03:09:01,573
Adiu, Ghjuda.

1466
03:10:54,811 --> 03:10:55,812
Avete mandatu per mè?

1467
03:10:56,020 --> 03:10:59,023
Spergu chì vi purteraghju
una bona cunclusione à a vostra vittoria.

1468
03:10:59,232 --> 03:11:02,402
Aghju un missaghju per voi
da u cunsul, u vostru babbu.

1469
03:11:04,487 --> 03:11:07,574
- L'onoru.
- Cume pudete onorà sè stessu.

1470
03:11:07,824 --> 03:11:10,076
Avete statu fattu citadinu di Roma.

1471
03:11:13,955 --> 03:11:16,082
Ùn dite nunda à questu?

1472
03:11:18,877 --> 03:11:22,213
Sò appena venutu
da a valle di petra...

1473
03:11:22,422 --> 03:11:26,342
...induve campanu a mo mamma è a surella
ciò chì resta di a so vita.

1474
03:11:26,509 --> 03:11:31,389
Per vuluntà di Roma,
lebbrosi, emarginati senza speranza.

1475
03:11:31,639 --> 03:11:35,977
Aghju intesu questu. Ci era grande
culpà quì, assai dispiaciutu.

1476
03:11:36,227 --> 03:11:40,899
A so carne hè a meia, Signore Pilatu.
Porta digià a marca di Roma.

1477
03:11:41,107 --> 03:11:43,735
Messala hè mortu.
Ciò chì hà fattu hà avutu a so manera cun ellu.

1478
03:11:43,943 --> 03:11:47,405
L'attu ùn era micca di Messala.
L'aghju cunnisciutu, bè.

1479
03:11:47,614 --> 03:11:50,491
Prima di a crudeltà di Roma
sparghje in u so sangue.

1480
03:11:50,700 --> 03:11:55,121
Roma hà distruttu Messala cum'è sicuru
cum'è Roma hà distruttu a mo famiglia.

1481
03:11:55,371 --> 03:11:59,584
Induve ci hè a grandezza,
grande guvernu o putere...

1482
03:11:59,792 --> 03:12:02,086
... ancu un grande sentimentu o cumpassione ...

1483
03:12:02,378 --> 03:12:04,797
... l'errore hè ancu grande.

1484
03:12:05,006 --> 03:12:07,091
Avanzamu è maturemu per culpa.

1485
03:12:07,300 --> 03:12:10,970
Roma hà dettu ch'ella hè pronta à unisce
a vostra vita à a so in un grande futuru.

1486
03:12:11,262 --> 03:12:12,722
Ci sò altre voci.

1487
03:12:12,931 --> 03:12:16,434
A voce, per esempiu, di Arrius
vi aspetta a Roma.

1488
03:12:16,643 --> 03:12:19,145
Ellu vi dicia,
se possu parlà à u so locu...

1489
03:12:19,646 --> 03:12:22,815
... per ùn crucificà sè stessu
nantu à un'ombra cum'è un vechju risentimentu...

1490
03:12:23,024 --> 03:12:25,151
... o lealtà impossibili.

1491
03:12:25,401 --> 03:12:27,695
A libertà perfetta ùn hà micca esistenza.

1492
03:12:27,904 --> 03:12:30,823
Un omu adultu cunnosce u mondu
ellu campa in.

1493
03:12:31,032 --> 03:12:34,494
È per u prisente, u mondu hè Roma.

1494
03:12:35,536 --> 03:12:37,914
U ghjovanu Arrius, sò sicuru,
a sceglierà.

1495
03:12:39,999 --> 03:12:41,918
Sò Ghjuda Ben-Hur.

1496
03:12:54,055 --> 03:12:56,641
I traversu stu pianu
in amicizia parlata...

1497
03:12:56,849 --> 03:12:59,060
...cum'è vogliu parlà à Arrius.

1498
03:12:59,519 --> 03:13:03,189
Ma quandu salgu quelle scale,
Sò diventatu a manu di Cesare...

1499
03:13:03,439 --> 03:13:05,942
... pronti à sfracicà tutti quelli
chì sfida a so autorità.

1500
03:13:06,734 --> 03:13:08,945
Ci sò troppu omi chjuchi
d'invidia è d'ambizione...

1501
03:13:09,153 --> 03:13:11,322
... chì prova à disturbà
u guvernu di Roma.

1502
03:13:11,531 --> 03:13:14,117
Sò diventatu u vincitore
è eroe à quelli persone.

1503
03:13:14,701 --> 03:13:18,830
Ti miranu,
u so unicu veru diu, cum'è ti chjamava.

1504
03:13:19,288 --> 03:13:23,251
Sè stà quì, truverete
sè stessu parte di sta tragedia.

1505
03:13:24,210 --> 03:13:27,255
Sò digià parte di sta tragedia.

1506
03:13:33,678 --> 03:13:35,763
Ritorna questu à Arrius.

1507
03:13:37,306 --> 03:13:39,851
L'onoru troppu bè
per portà più.

1508
03:13:49,569 --> 03:13:51,779
Ancu per Arrius,
Ùn ti possu micca prutegge ...

1509
03:13:51,988 --> 03:13:54,657
... da u disastru persunale
si stai quì.

1510
03:13:55,491 --> 03:13:57,535
Sò troppu grande periculu.

1511
03:14:13,342 --> 03:14:15,178
Lasciate a Ghjudea.

1512
03:14:17,013 --> 03:14:18,890
Avete a mo parolla.

1513
03:14:39,952 --> 03:14:41,162
Ghjuda !

1514
03:14:50,630 --> 03:14:52,423
Oh, Ghjuda !

1515
03:14:53,132 --> 03:14:55,551
Aviu paura
ùn torneresti mai...

1516
03:14:55,760 --> 03:14:58,054
... a paura di ciò chì vi succede.

1517
03:14:59,847 --> 03:15:01,849
Ma ti vecu di novu.

1518
03:15:04,310 --> 03:15:06,854
U to babbu m'aspetta.

1519
03:15:11,192 --> 03:15:12,401
Induve hè ?

1520
03:15:15,238 --> 03:15:16,572
Chì voli dì à fà ?

1521
03:15:25,123 --> 03:15:26,374
Oh, Ghjuda.

1522
03:15:27,792 --> 03:15:30,002
Riposa, dorme.

1523
03:15:30,211 --> 03:15:33,506
Per uni pochi d'ore di notte
lasciate a vostra mente in pace.

1524
03:15:33,714 --> 03:15:35,091
Pace ?

1525
03:15:35,258 --> 03:15:37,218
Amore è pace.

1526
03:15:37,426 --> 03:15:40,429
Pensate ch'ùn aghju micca bramosu per elli
quant'è tù?

1527
03:15:40,763 --> 03:15:41,889
Induve li vede ?

1528
03:15:43,432 --> 03:15:45,476
Sì avete intesu st'omu
da Nazareth.

1529
03:15:45,685 --> 03:15:46,978
Parola di Balthasar.

1530
03:15:48,855 --> 03:15:51,440
Hè più cà a parolla di Balthasar.

1531
03:15:51,983 --> 03:15:55,987
A so voce viaghjava
cun un scopu cusì fermu.

1532
03:15:56,362 --> 03:15:58,447
Era più cà una voce.

1533
03:15:59,365 --> 03:16:01,617
Un omu più chè un omu.

1534
03:16:05,288 --> 03:16:09,292
Ellu disse: "Beati i misericordiosi...

1535
03:16:09,500 --> 03:16:11,794
...perch'elli utteneranu misericordia.

1536
03:16:12,670 --> 03:16:14,964
Beati i pacificatori...

1537
03:16:15,173 --> 03:16:18,301
...perch'elli seranu chjamati
i figlioli di Diu".

1538
03:16:18,885 --> 03:16:20,136
Figlioli di Diu?

1539
03:16:21,179 --> 03:16:24,015
In quella valle morta
induve l'avemu lasciatu?

1540
03:16:24,223 --> 03:16:28,019
Vi dicu chì ogni omu di Ghjudea hè
impuru è resterà impuru ...

1541
03:16:28,269 --> 03:16:31,439
... finu à chì avemu scupertu
i nostri corpi la crosta e la sporcizia...

1542
03:16:31,647 --> 03:16:33,858
... di esse à a misericòrdia di a tirannia.

1543
03:16:34,317 --> 03:16:37,904
Nisuna altra vita hè pussibule
salvu per lavà sta terra pulita.

1544
03:16:38,154 --> 03:16:39,864
- In u sangue ?
- Iè, in sangue !

1545
03:16:42,074 --> 03:16:43,910
Sò chì ci hè una lege in a vita.

1546
03:16:44,160 --> 03:16:48,080
Ddu sangue genera più sangue
cum'è u cane nasce u cane.

1547
03:16:48,331 --> 03:16:50,416
A morte genera a morte...

1548
03:16:50,666 --> 03:16:53,252
...cum'è u vulturu alleva u vulturu.

1549
03:16:54,003 --> 03:16:56,589
Ma a voce chì aghju intesu oghje
nantu à a muntagna disse :

1550
03:16:56,797 --> 03:16:58,507
"Amate u vostru nemicu.

1551
03:16:58,841 --> 03:17:02,011
Fate bè à quelli chì
malgradu aduprà cumplettamente ".

1552
03:17:02,720 --> 03:17:06,224
Tutti quelli chì sò nati in sta terra
dopu pò soffre cum'è noi avemu fattu.

1553
03:17:06,432 --> 03:17:08,726
Cume ci facite fà avà.

1554
03:17:12,396 --> 03:17:14,774
Ùn duvemu nunda inseme ?

1555
03:17:16,567 --> 03:17:17,902
Ancu l'amore?

1556
03:17:21,614 --> 03:17:24,200
Ùn possu à pena respira...

1557
03:17:24,617 --> 03:17:26,869
...senza sente ti in u mo core.

1558
03:17:28,204 --> 03:17:29,622
Ma so...

1559
03:17:31,332 --> 03:17:33,793
... chì tuttu ciò chì facciu
da stu mumentu...

1560
03:17:34,001 --> 03:17:37,213
... sarà un grande dolore per voi
cum'è vo avete mai soffrittu.

1561
03:17:38,547 --> 03:17:40,716
Hè megliu micca amassi.

1562
03:17:42,301 --> 03:17:46,847
Era Judah Ben-Hur chì aghju amatu.
Chì hè diventatu di ellu ?

1563
03:17:47,306 --> 03:17:50,268
Sembra esse avà a cosa stessa
ti partiti à distrughje...

1564
03:17:50,476 --> 03:17:54,939
... dà u male per u male.
L'odiu ti trasforma in petra.

1565
03:17:55,147 --> 03:17:57,066
Hè cum'è
eri divintatu Messala.

1566
03:18:05,783 --> 03:18:07,868
Ti aghju persu, Ghjuda.

1567
03:19:10,473 --> 03:19:12,224
MIRIAM:
Nun più.

1568
03:19:13,184 --> 03:19:14,518
Chì faci quì ?

1569
03:19:15,311 --> 03:19:17,813
Eru quì sta sera
vi aspetta.

1570
03:19:18,022 --> 03:19:20,483
Aghju aspittatu tutta a notte.
Chì hè accadutu ?

1571
03:19:21,400 --> 03:19:22,860
Induve hè Tirzah?

1572
03:19:26,072 --> 03:19:27,865
Lasciate u manghjà.

1573
03:19:28,991 --> 03:19:31,744
Mi avvicinu più vicinu. Ùn àbbia paura.

1574
03:19:31,952 --> 03:19:34,330
-Chi stai facendu?
- Ùn àbbia paura.

1575
03:19:34,747 --> 03:19:37,375
L'aghju intesu di novu,
l'omu di Nazareth.

1576
03:19:37,583 --> 03:19:41,962
Se mai parolle eranu da Diu,
sò in tuttu ciò chì dice.

1577
03:19:42,213 --> 03:19:45,341
Ùn possu micca suppurtà quellu
ùn avissi mai avutu saputu ...

1578
03:19:45,508 --> 03:19:49,345
...sta manu di silenziu
ghjunghje versu noi.

1579
03:19:49,762 --> 03:19:52,848
Va à Ghjerusalemme.
U pudemu truvà quì.

1580
03:19:53,015 --> 03:19:55,434
Porta Tirzah
è pudemu andà inseme per truvà lu.

1581
03:19:55,726 --> 03:19:57,603
[MIRIAM PIUGNA]

1582
03:19:58,354 --> 03:20:00,564
Tirzah hè mortu.

1583
03:20:06,987 --> 03:20:09,532
Lasciate u manghjà è vai.

1584
03:20:11,742 --> 03:20:13,411
Hè Ghjuda.

1585
03:20:17,623 --> 03:20:19,750
Perchè li dissi ?

1586
03:20:20,543 --> 03:20:22,461
Iè, Ghjuda, sì.

1587
03:20:23,087 --> 03:20:26,298
Ùn più vicinu, per piacè, Diu, micca più vicinu.

1588
03:20:26,507 --> 03:20:27,550
Mamma.

1589
03:20:30,469 --> 03:20:33,431
Aspetta, mamma, aspetta.

1590
03:20:33,639 --> 03:20:34,765
Lasciami parlà cun voi.

1591
03:20:34,974 --> 03:20:36,392
MIRIAM:
Per piacè.

1592
03:20:36,600 --> 03:20:39,186
Innò, micca più. Per piacè.

1593
03:20:39,395 --> 03:20:43,107
Innò, Ghjuda. Figliolu, nò.

1594
03:20:43,899 --> 03:20:46,902
Mamma, lasciami vede Tirzah.

1595
03:20:47,069 --> 03:20:48,070
Tirzah hè mortu.

1596
03:20:58,747 --> 03:21:01,959
Ghjuda, s'elli vedenu à Ghjesù
di Nazareth sapranu...

1597
03:21:02,168 --> 03:21:04,170
... chì a vita hè eterna ...

1598
03:21:04,420 --> 03:21:08,048
... è a morte ùn hè nunda da teme
s'è vo avete a fede.

1599
03:21:10,676 --> 03:21:12,344
I purteraghju à ellu.

1600
03:21:13,262 --> 03:21:14,263
[MIRIAM RUGLIA]

1601
03:21:14,430 --> 03:21:15,514
Innò !

1602
03:21:16,432 --> 03:21:17,641
Diu, nò !

1603
03:21:17,808 --> 03:21:19,602
[MIRIAM SINGULANTE]

1604
03:21:31,697 --> 03:21:34,617
No, no, caru figliolu.

1605
03:21:35,659 --> 03:21:36,869
Mamma...

1606
03:21:39,622 --> 03:21:41,165
... Induve hè Tirzah ?

1607
03:21:44,376 --> 03:21:45,461
Ghjuda, nò.

1608
03:21:47,004 --> 03:21:48,797
Ghjuda, nò.

1609
03:21:57,556 --> 03:22:00,476
You must not go to her, dear son.

1610
03:22:01,852 --> 03:22:03,187
Per piacè.

1611
03:22:03,812 --> 03:22:05,314
Caru figliolu.

1612
03:22:56,615 --> 03:22:58,242
Aghju paura.

1613
03:22:59,201 --> 03:23:00,869
ESTHER:
Nisuna causa.

1614
03:23:02,329 --> 03:23:04,707
U mondu hè più di ciò chì sapemu.

1615
03:23:39,617 --> 03:23:40,743
[TIRZAH CHIGURANT]

1616
03:23:40,909 --> 03:23:44,163
Tirzah, hè Ghjuda.

1617
03:23:44,580 --> 03:23:45,664
No.

1618
03:23:46,707 --> 03:23:48,542
Innò, Ghjuda.

1619
03:23:50,669 --> 03:23:52,546
Innò, Ghjuda. No.

1620
03:23:53,339 --> 03:23:55,257
[TIRZAH SINGULANTE]

1621
03:24:32,211 --> 03:24:34,797
mendicanti :
Limosina per i cechi ?

1622
03:24:35,839 --> 03:24:38,509
Limosina per i cechi ?

1623
03:24:41,637 --> 03:24:45,933
Limosina per i cechi ?
Limosina per i cechi ?

1624
03:24:46,141 --> 03:24:49,978
BEN-HUR : Perchè e strade sò deserte ?
- Sò andati à u prucessu.

1625
03:24:50,145 --> 03:24:53,107
- Limosina per i cechi ?
- Prucessu ? Quale prucessu ?

1626
03:24:53,315 --> 03:24:56,610
U ghjovanu rabbinu di Nazareth.
Vulenu a so morte.

1627
03:24:56,819 --> 03:24:58,946
-Questu ùn pò esse veru.
- Limosina ?

1628
03:25:00,364 --> 03:25:01,740
Chì hà fattu ?

1629
03:25:01,949 --> 03:25:05,661
Nunda chì sacciu.
Per i cechi, per i cechi.

1630
03:25:05,869 --> 03:25:07,830
Aiutu per i cechi.

1631
03:25:07,996 --> 03:25:10,165
DONNA : Guardate, lebbrosi !
RAGAZZA : Lebbrosi !

1632
03:25:10,791 --> 03:25:14,253
OMU 1 : Vai !
HOMME 2 : Andate ! Stà luntanu!

1633
03:25:15,546 --> 03:25:16,839
Vai ti ne!

1634
03:26:05,679 --> 03:26:08,223
[MURMURU]

1635
03:27:36,311 --> 03:27:38,438
Lebbrosi! Lebbrosi!

1636
03:28:00,002 --> 03:28:02,170
Cumu pò esse questu?

1637
03:28:11,305 --> 03:28:13,640
Cunnoscu stu omu.

1638
03:28:27,738 --> 03:28:29,656
Qualchissia l'aiuterà?

1639
03:28:37,164 --> 03:28:38,457
TIRZAH:
Pietà di ellu.

1640
03:28:44,713 --> 03:28:47,716
DONNA:
Avè pietà. Avè pietà.

1641
03:29:09,863 --> 03:29:11,740
MIRIAM:
In u so dulore...

1642
03:29:12,407 --> 03:29:14,785
...stu sguardu di pace.

1643
03:29:16,912 --> 03:29:18,747
Guardali, Esther.

1644
03:29:56,785 --> 03:29:58,120
Avemu da vultà.

1645
03:29:58,286 --> 03:30:00,664
Vi aghju purtatu quì à questu ...

1646
03:30:01,415 --> 03:30:03,125
... quandu sperava ...

1647
03:30:06,044 --> 03:30:08,422
Ùn avete micca fallutu, Esther.

1648
03:30:26,982 --> 03:30:29,568
OMU:
Salute Re di i Ghjudei !

1649
03:33:07,601 --> 03:33:11,146
Questu hè induve a vostra ricerca
t'hà purtatu, Balthasar.

1650
03:33:17,944 --> 03:33:19,738
M'hà datu acqua...

1651
03:33:20,488 --> 03:33:22,490
... è un core per campà.

1652
03:33:25,493 --> 03:33:27,329
Chì hà fattu per merità questu?

1653
03:33:29,539 --> 03:33:33,335
Hà pigliatu u mondu
di i nostri peccati nantu à ellu stessu.

1654
03:33:34,544 --> 03:33:37,464
Per questu scopu hà dettu ch'ellu era natu ...

1655
03:33:38,673 --> 03:33:40,634
...in quella stalla...

1656
03:33:41,343 --> 03:33:43,470
...induve l'aghju vistu prima.

1657
03:33:47,057 --> 03:33:50,393
Per sta causa,
hè ghjuntu in u mondu.

1658
03:33:57,192 --> 03:33:58,902
Per sta morte ?

1659
03:34:01,696 --> 03:34:03,198
Stu principiu.

1660
03:34:35,730 --> 03:34:37,857
Aghju campatu troppu longu.

1661
03:34:52,414 --> 03:34:54,374
[RUMBLING THUNDER]

1662
03:35:08,930 --> 03:35:12,058
Cum'è s'ellu portava
in quella croce...

1663
03:35:12,267 --> 03:35:14,436
... u dulore di u mondu.

1664
03:35:15,937 --> 03:35:20,442
Cusì teme, è ancu perchè hè ...

1665
03:35:20,650 --> 03:35:22,944
...Ùn aghju più paura ?

1666
03:35:29,617 --> 03:35:31,953
[RUMBLES THUNDER]

1667
03:35:32,245 --> 03:35:34,581
L'ombra di una tempesta.

1668
03:36:00,148 --> 03:36:02,442
Una strana bughjura...

1669
03:36:02,650 --> 03:36:04,611
...ma sempre ghjornu.

1670
03:36:05,278 --> 03:36:07,489
[RUMBLING INTENSIFICA]

1671
03:36:13,536 --> 03:36:15,789
A so vita hè finita.

1672
03:36:22,045 --> 03:36:25,048
[Ululu di u ventu]

1673
03:36:33,598 --> 03:36:35,433
[Tubru chì sbatte]

1674
03:36:37,018 --> 03:36:38,353
TIRZAH:
Chì ghjè ?

1675
03:36:47,445 --> 03:36:49,030
Stu strappiu.

1676
03:36:49,989 --> 03:36:51,866
Sò in pena.

1677
03:36:52,826 --> 03:36:54,869
mi sentu ancu.

1678
03:37:25,275 --> 03:37:26,359
Miriam.

1679
03:37:31,406 --> 03:37:33,158
Pensu chì...

1680
03:37:34,576 --> 03:37:35,577
Miriam.

1681
03:37:39,747 --> 03:37:41,541
Vi vede a manu ?

1682
03:37:44,919 --> 03:37:46,004
Tirzah.

1683
03:37:49,632 --> 03:37:50,717
Miriam.

1684
03:38:02,812 --> 03:38:03,897
Tirzah.

1685
03:40:19,949 --> 03:40:22,410
Quasi à u mumentu ch'ellu hè mortu...

1686
03:40:23,911 --> 03:40:27,415
... l'aghju intesu dì :
"Patre, perdona li...

1687
03:40:27,665 --> 03:40:29,959
... perchè ùn sanu micca ciò chì facenu ".

1688
03:40:32,211 --> 03:40:35,423
- Ancu tandu.
- Ancu tandu.

1689
03:40:41,095 --> 03:40:45,600
È sentu a so voce piglià
a spada fora di a mo manu.

1690
03:42:16,816 --> 03:42:18,818
[Inglese - US - SDH]


